Đế quốc Anh – Wikipedia tiếng Việt

Đế quốc Anh (tiếng Anh: British Empire) bao gồm các vùng tự trị, thuộc địa, bảo hộ, ủy thác và những lãnh thổ khác do Vương quốc Anh và các quốc gia tiền thân của nó cai trị hoặc quản lý. Đế quốc Anh khởi nguồn với các thuộc địa và trạm mậu dịch hải ngoại do Anh thiết lập từ cuối thế kỷ XVI đến đầu thế kỷ XVIII. Vào giai đoạn đỉnh cao của nó, đây là đế quốc có diện tích lãnh thổ lớn nhất trong lịch sử và là thế lực đứng đầu toàn cầu trong hơn một thế kỷ.[1] Đến năm 1913, Đế quốc Anh cai trị khoảng 412 triệu người, chiếm 23 phần trăm dân số thế giới lúc đó[2] và bao phủ diện tích hơn 35.500.000 km2 (13.700.000 dặm vuông Anh), chiếm 24 phần trăm tổng diện tích toàn cầu, vào năm 1920.[3][4] Đế quốc Anh còn là đế quốc có lãnh thổ lớn nhất trong lịch sử thế giới, do vậy những di sản về văn hóa, ngôn ngữ, luật pháp của Đế quốc Anh được truyền bá rộng rãi. Vào thời điểm nó đạt tới đỉnh cao của quyền lực, Đế quốc Anh thường được ví von với câu nói bất hủ “Đế quốc mặt trời không bao giờ lặn” bởi vì mặt trời luôn chiếu sáng trên ít nhất một trong những lãnh thổ của nó.

Trong suốt Thời đại Khám phá vào thế kỷ XV và XVI, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha là hai vương quốc châu Âu đi tiên phong trong đứng đầu trào lưu thám hiểm thế giới và trong quy trình đó họ đã thiết lập những đế quốc hải ngoại lớn. Đố kỵ với sự thịnh vượng vô cùng lớn cùng nhiều quyền lợi riêng mà hai đế quốc thực dân này giành được, những nước Anh, Pháp và Hà Lan khởi đầu thiết lập những thuộc địa và những mạng lưới mậu dịch của họ tại châu Mỹ, châu Á và Châu Phi. [ 5 ] Một loạt đại chiến với Pháp và Hà Lan trong thế kỷ XVII và XVIII đã giúp Anh trở thành một cường quốc chi phối thống trị tại Bắc Mỹ và Ấn Độ. Nhưng đồng thời, uy thế của nước Anh ( và cả Pháp [ 6 ] ) bị hạn chế tại châu Âu sau năm 1763, trước sự tăng trưởng vững mạnh của những cường quốc phía Đông như Phổ, Áo và Nga. [ 7 ] [ 8 ]

Sự kiện Mười ba thuộc địa tại Bắc Mỹ giành được độc lập vào năm 1783 sau cuộc Chiến tranh Cách mạng Mỹ khiến cho nước Anh mất đi một số thuộc địa lâu đời nhất và đông dân nhất của mình. Ngay sau đó nước Anh nhanh chóng chuyển sự quan tâm sang châu Phi, châu Á và Thái Bình Dương. Sau thất bại của nước Pháp trong cuộc chiến tranh Napoléon (1803 – 1815), nước Anh tận hưởng một thế kỷ thống trị hầu như không có đối thủ, và mở rộng phạm vi trên khắp toàn cầu.[9] Địa vị thống trị của Anh sau này được ca ngợi như là Pax Britannica (Thái bình Anh Quốc), một giai đoạn mà châu Âu và thế giới tương đối thái bình (1815 – 1914), đây là thời điểm mà nước Anh nắm quyền bá chủ toàn cầu và tự tuyên bố họ là “người canh giữ cho hoà bình thế giới”.[10][11][12][13] Vào đầu thể kỷ 19, cuộc Cách mạng công nghiệp bắt đầu biến đổi nước Anh; tại thời điểm diễn ra cuộc “Đại Triển Lãm” vào năm 1851, nước Anh được ca ngợi như là “công xưởng của thế giới”.[14] Đế quốc Anh còn bành trướng đến Ấn Độ, phần lớn Châu Phi và nhiều khu vực khác trên thế giới. Cùng với sự kiểm soát chính thức của nước Anh đối với các thuộc địa riêng của mình, nó còn thống trị gần như toàn bộ nền thương mại của thế giới đồng nghĩa với việc là nó kiểm soát nền kinh tế của nhiều khu vực khác như châu Á và Mỹ Latinh.[15][16]

Tại nước Anh, những quan điểm chính trị đã đổi khác theo hướng ủng hộ chủ trương tự do thương mại cùng chủ trương tự do và phổ cập hoá độc quyền bầu cử. Vào thế kỷ XIX, dân số của nước Anh đã ngày càng tăng một cách can đảm và mạnh mẽ, cùng với đó quy trình đô thị hoá nhanh gọn mà gây nên những stress nghiêm trọng về cả kinh tế tài chính cũng như xã hội. [ 17 ] Để tìm kiếm những thị trường và những nguồn tài nguyên mới, Đảng Bảo thủ dưới thời Benjamin Disraeli đã khởi động một kỷ nguyên mới của chủ nghĩa bành trướng đế quốc tại Ai Cập, Nam Phi và nhiều nơi khác. Nhiều thuộc địa như Canada, Úc và New Zealand được trao quyền tự trị, một vài trong số đó được tái phân loại là vương quốc tự trị. [ 18 ]Đến đầu thế kỷ XX, sự tăng trưởng vững mạnh của Đế quốc Đức và Hoa Kỳ dẫn đến sự uy hiếp lớn đến phần nào vị thế đứng vị trí số 1 về kinh tế tài chính của nước Anh. Chính sách đối ngoại của Anh quốc tập trung chuyên sâu vào mối quan hệ hợp tác ngặt nghèo và hữu nghị với Hoa Kỳ, nhưng những stress về yếu tố ngoại giao và quân sự chiến lược khiến quan hệ với nước Đức ngày càng trở nên xấu đi và là nguyên do chính dẫn đến cuộc cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất. Trong thời kỳ diễn ra cuộc cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất, nước Anh đã phải dựa nhiều vào đế quốc của mình về mặt nhân sự cũng như lương thực. Cuộc chiến này đã tạo ra một gánh nặng to lớn cả về mặt quân sự chiến lược, kinh tế tài chính và nguồn nhân lực cho nước Anh. Mặc dù sau đại chiến này, cương thổ của Đế quốc Anh đã được lan rộng ra lên tới cực điểm, bản thân nó đã không còn giữ được vị thế như thể một cường quốc vô song về quân sự chiến lược và công nghiệp được nữa. Trong Chiến tranh thế giới lần hai, những thuộc địa của Anh tại Khu vực Đông Nam Á đã bị Nhật Bản chiếm đóng, điều này đã làm cho uy tín của đế quốc Anh bị suy giảm nghiêm trọng và đẩy nhanh quy trình sụp đổ của Đế quốc này. Sau cuộc chiến tranh, Anh phải trao quyền độc lập cho những thuộc địa của mình, trong đó đông dân và giá trị nhất là Ấn Độ. Trong những năm còn lại của thế kỷ XX, phần nhiều những thuộc địa của Đế quốc Anh giành được độc lập như một phần của trào lưu phi thuộc địa hóa từ những cường quốc châu Âu, sau đó Đế quốc Anh cáo chung với việc chuyển giao Hồng Kông cho Trung Quốc vào năm 1997. [ 19 ] [ 20 ] [ 21 ] [ 22 ] 14 chủ quyền lãnh thổ ở hải ngoại hiện vẫn thuộc chủ quyền lãnh thổ của Anh. Sau độc lập, nhiều thuộc địa của Anh gia nhập khối Thịnh vượng chung những Quốc gia, một hiệp hội tự do của những vương quốc độc lập. 16 vương quốc có chung một người chỉ huy duy nhất, Nữ hoàng Elizabeth II, đó mới là chính thức Vương quốc Khối thịnh vượng chung .
tàu Matthew, chiếc thuyền mà thuyền trưởng Một quy mô của, chiếc thuyền mà thuyền trưởng John Cabot dùng để đến Tân thế giới trong chuyến hành trình dài thứ hai của mìnhNền móng của Đế quốc Anh mở màn được kiến thiết xây dựng từ khi Anh và Scotland còn là hai vương quốc riêng không liên quan gì đến nhau. Sau những thành công xuất sắc của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha trong việc thám hiểm hải ngoại, đến năm 1496 Quốc vương Henry VII của Anh đã chuyển nhượng ủy quyền cho John Cabot dẫn đầu một cuộc hành trình dài tò mò một tuyến đường tới châu Á trải qua Bắc Đại Tây Dương. [ 23 ] Cabot khởi hành năm 1497, tức 5 năm sau khi người châu Âu phát hiện châu Mỹ, và mặc dầu ông ta đã đặt chân lên bờ biển của Newfoundland, họ đã không có bất kể nỗ lực nào để thiết lập nên một thuộc địa tại nơi đây ( cũng như Cristoforo Colombo, ông nhầm tưởng rằng mình đến được châu Á ). [ 24 ] Cabot còn đứng vị trí số 1 một chuyến đi khác đến châu Mỹ vào năm sau, nhưng sau đó không còn nghe được tin tức gì về những tàu của ông nữa. [ 25 ]

Người Anh đã không tiếp tục nỗ lực nhằm thiết lập các thuộc địa tại châu Mỹ cho đến khi Nữ vương Elizabeth I trị vì trong những thập niên cuối của thế kỷ XVI.[26] Vào thời điểm này, cuộc Cải cách Tin Lành khiến cho Anh và vương quốc Tây Ban Nha theo Công giáo trở thành kẻ thù của nhau.[23] Năm 1562, Elizabeth I đã khuyến khích các thuyền trưởng hải tặc như John Hawkins và Francis Drake tiến hành các cuộc tấn công bắt nô lệ chống lại tàu Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha ngoài khơi bờ biển Tây Phi[27] với mục tiêu là thâm nhập vào việc buôn bán nô lệ Đại Tây Dương. Nỗ lực này bị người Tây Ban Nha đẩy lui, và đến khi cuộc chiến tranh Anh – Tây Ban Nha trở nên khốc liệt, Elizabeth lại chống lưng cho các tàu lùng tiếp tục tổ chức các cuộc tấn công vào các cảng Tây Ban Nha ở châu Mỹ và những tàu vận chuyển vượt Đại Tây Dương trở về Tây Ban Nha vốn được chất đầy kho báu của Tân thế giới.[28] Trong khi đó, những nhà văn có ảnh hưởng như Richard Hakluyt và John Dee (người đầu tiên sử dụng thuật ngữ “British Empire”)[29] bắt đầu thúc giục thành lập một đế quốc riêng của nước Anh. Đến thời điểm này, Tây Ban Nha đã trở thành thế lực chiếm ưu thế tại châu Mỹ, Bồ Đào Nha đã thiết lập các cơ sở mậu dịch và các tiền đồn từ bờ biển châu Phi và Brasil sang Trung Quốc, còn Pháp đã bắt đầu thuộc địa hóa khu vực sông Saint-Laurent và nơi này sau đó trở thành Tân Pháp.[30]

Thuộc địa hóa Ireland[sửa|sửa mã nguồn]

Mặc dù Anh đi sau những cường quốc châu Âu khác trong việc thiết lập những thuộc địa hải ngoại, nhưng trong thế kỷ XVI, họ đã triển khai đưa những người Tin Lành từ Anh và Scotland đến Ireland, tiếp nối tiền lệ người Norman lấn chiếm Ireland vào năm 1169. [ 31 ] [ 32 ] Nhiều người góp phần vào công cuộc thuộc địa hóa Ireland cũng đóng một vai trò quan trọng trong công cuộc thuộc địa hóa tại Bắc Mỹ vào khởi đầu, đặc biệt quan trọng là một nhóm được gọi là ” những người đàn ông miền Tây “. [ 33 ]
Năm 1578, Nữ vương Elizabeth I đã ban một giấy phép cho Humphrey Gilbert triển khai những cuộc mày mò và thám hiểm hải ngoại. [ 34 ] Năm đó, Gilbert khởi hành đi Tây Ấn với dự tính tham gia vào việc cướp biển và thiết lập một thuộc địa tại Bắc Mỹ, nhưng chuyến đi bị hủy bỏ trước khi thuyền vượt qua Đại Tây Dương. [ 35 ] [ 36 ] Năm 1583, ông ta bắt tay vào một nỗ lực thứ hai, lần này tới được hòn đảo Newfoundland và công bố chủ quyền lãnh thổ cảng của hòn đảo này thuộc về Anh, mặc dầu không để bất kỳ người định cư nào ở lại. Gilbert sau đó đã qua đời trong chuyến đi trở về nước Anh. Sự nghiệp của ông được người em trai cùng mẹ khác cha của mình là Walter Raleigh kế tục, ông ta cũng đã được Elizabeth I cấp giấy phép vào năm 1584. Trong năm đó, Raleigh đã cho thiết lập một thuộc địa tại hòn đảo Roanoke trên bờ biển Bắc Carolina thời nay, tuy nhiên do thiếu đồ dự trữ nên thuộc địa thất bại. [ 37 ]Năm 1603, Quốc vương James VI của Scotland trở thành vua của nước Anh và một năm sau đó, ông đàm phán với người Tây Ban Nha ký vào Hiệp ước Luân Đôn, chấm hết thực trạng thù địch bấy lâu nay. Lúc này, nước Anh ở trong trạng thái tự do với đại kình địch của nó, người Anh đã chuyển dần sự chăm sóc của họ từ việc cướp bóc hạ tầng thuộc địa của những vương quốc khác sang việc xây dựng những thuộc địa hải ngoại. [ 38 ] Đế quốc Anh khởi đầu thành hình vào đầu thế kỷ XVII, khi nước Anh thực thi thuộc địa hóa Bắc Mỹ và những hòn đảo nhỏ trong vùng Caribe, cùng với đó là việc xây dựng những công ty tư nhân, đáng quan tâm nhất là Công ty Đông Ấn Anh, để quản trị những thuộc địa và mậu dịch hải ngoại. Thời kỳ này lê dài cho đến khi Mười ba thuộc địa giành được độc lập sau khi cuộc chiến tranh giành độc lập Hoa Kỳ kết thúc vào cuối thế kỷ XVIII và được những sử gia gọi là ” Đế quốc Anh tiên phong “. [ 39 ]

Châu Mỹ, châu Phi và kinh doanh nô lệ[sửa|sửa mã nguồn]

Caribe bắt đầu có những thuộc địa quan trọng và sinh lợi nhất cho Anh, [ 40 ] sau khi nhiều nỗ lực thuộc địa hóa vùng này bị thất bại. Một nỗ lực nhằm mục đích lập một thuộc địa tại Guyana chỉ lê dài trong vòng hai năm và tiềm năng chính của nó là tìm kiếm những mỏ vàng đã bị thất bại. [ 41 ] Các thuộc địa St Lucia ( 1605 ) và Grenada ( 1609 ) cũng nhanh gọn bị hủy bỏ, nhưng những khu định cư đã được thiết lập thành công xuất sắc tại St. Kitts ( 1624 ), Barbados ( 1627 ) và Nevis ( 1628 ). [ 42 ] Các thuộc địa nhanh gọn tuân theo mạng lưới hệ thống những đồn điền trồng mía mà người Bồ Đào Nha vận dụng thành công xuất sắc tại Brasil, mạng lưới hệ thống này dựa trên lao động nô lệ và bắt đầu dựa vào những tàu của Hà Lan tới để bán nô lệ và mua đường. [ 43 ] Để bảo vệ rằng nguồn doanh thu đang ngày càng tăng lên của hoạt động giải trí thương mại này vẫn nằm trong tay người Anh, năm 1651 Quốc hội ra sắc lệnh rằng chỉ có tàu Anh mới được phép qua lại để thanh toán giao dịch trong những thuộc địa của Anh. Điều này dẫn đến thực trạng thù địch với Hà Lan và bùng nổ một loạt những đại chiến giữa Anh và Hà Lan, sau cuối đã giúp củng cố vị thế của Anh tại châu Mỹ và làm mất uy thế của Hà Lan. [ 44 ] Năm 1655, Anh sáp nhập hòn hòn đảo Jamaica từ tay của người Tây Ban Nha và thành công xuất sắc trong việc thuộc địa hóa Bahamas vào năm 1666. [ 45 ]
Thuộc địa Anh tại Bắc Mỹ, 1763 – 1776Khu định cư lâu bền hơn tiên phong của người Anh tại châu Mỹ được xây dựng tại Jamestown vào năm 1607, dưới sự chỉ huy của thuyền trưởng John Smith và chịu sự quản trị của Công ty Virginia. Nước Anh tiếp đó triển khai xâm lăng và công bố chủ quyền lãnh thổ so với Bermuda sau khi kỳ hạm của công ty đắm tại đây vào năm 1609 và đến năm 1615 quần đảo này được chuyển giao sang công ty Đảo Somers. [ 46 ] Đặc quyền của Công ty Virginia bị tịch thu vào năm 1624 và vùng đất Virginia nằm dưới sự quản lý trực tiếp của nhà vua, tiếp theo sau đó thuộc địa Virginia được xây dựng. [ 47 ] Công ty Luân Đôn và Bristol được xây dựng vào năm 1610 với mục tiêu lập ra một khu định cư lâu dài hơn trên hòn đảo Newfoundland, nhưng nói chung là không thành công xuất sắc. [ 48 ] Năm 1620, Plymouth được xây dựng để làm nơi cư trú cho những người theo chủ trương phân lập của Thanh giáo mà sau này được biết đến là những người hành hương. [ 49 ] Sau này, chạy trốn khỏi ngược đãi tôn giáo trở thành động cơ để nhiều người Anh muốn trở thành người khai hoang, họ phải mạo hiểm trong hành trình dài khó khăn để vượt Đại Tây Dương : Maryland được xây dựng vào năm 1634 để làm nơi cư trú của giáo dân Công giáo La Mã, Rhode Island ( 1636 ) là một thuộc địa khoan dung với tổng thể những tôn giáo, Connecticut ( 1639 ) cho Fan Hâm mộ Công Lý hội ( Congregational Church ). Tỉnh Carolina được xây dựng năm 1663. Sau khi pháo đài trang nghiêm Amsterdam đầu hàng vào năm 1634, người Anh giành quyền trấn áp thuộc địa Tân Hà Lan của Hà Lan và đổi tên thành Thành Phố New York. Điều này được chính thức hóa trong cuộc đàm phán sau Chiến tranh Anh-Hà Lan lần thứ hai, và nó được trao đổi bằng Suriname. [ 50 ] Trong năm 1681, William Penn xây dựng thuộc địa Pennsylvania. Các thuộc địa Mỹ đạt được ít thành công xuất sắc về mặt kinh tế tài chính hơn so với những thuộc địa tại Caribe, nhưng bù lại chúng lại có được nhiều vùng đất phì nhiêu cho nông nghiệp và điều này giúp lôi cuốn một số lượng lớn những di dân người Anh vốn ưa thích khí hậu ôn đới tại đó. [ 51 ]Năm 1670, Quốc vương Charles II cấp độc quyền để hợp thành tổ chức triển khai Công ty Vịnh Hudson ( HBC ), được độc quyền về mậu dịch da lông thú tại một khu vực được gọi là vùng chủ quyền lãnh thổ của Rupert, và phần đông Quốc gia tự trị Canada được hình thành nên từ vùng chủ quyền lãnh thổ này. Người Pháp tiếp tục tiến công những pháo đài trang nghiêm và trạm mậu dịch do Công ty HBC xây dựng, người Pháp cũng thiết lập thuộc địa mậu dịch da lông thú của mình tại vùng đất Tân Pháp liền kề. [ 52 ]
Sơ đồ Mậu dịch tam giácHai năm sau, Công ty Hoàng gia châu Phi được xây dựng, nó được Quốc vương Charles ban cho độc quyền thanh toán giao dịch để cung ứng nô lệ cho những thuộc địa của Anh tại Caribe. Ngay từ đầu, chính sách nô lệ là cơ sở của Đế quốc Anh tại Tây Ấn. Cho đến khi bãi bỏ việc kinh doanh nô lệ vào năm 1807, nước Anh chịu nghĩa vụ và trách nhiệm cho việc luân chuyển 3,5 triệu nô lệ người châu Phi đến châu Mỹ, chiếm 1/3 hàng loạt nô lệ luân chuyển qua Đại Tây Dương. [ 53 ] Để tạo điều kiện kèm theo thuận tiện cho thanh toán giao dịch này, nhiều pháo đài trang nghiêm đã được thiết lập trên bờ biển Tây Phi, ví dụ điển hình như hòn đảo James, Accra và hòn đảo Bunce. Tại Caribe thuộc Anh, tỷ suất của dân số gốc Phi tăng từ 25 % năm 1650 lên khoảng chừng 80 % vào năm 1780 và tại 13 thuộc địa là từ 10 % đến 40 % trong cùng kỳ ( phần đông tại những thuộc địa miền Nam ). [ 54 ] Đối với những thương nhân nô lệ, thanh toán giao dịch này cực kỳ sinh lợi và trở thành một trụ cột kinh tế tài chính chính cho những thành phố phía tây Anh như Bristol và Liverpool, hình thành góc thứ ba của cái gọi là mậu dịch tam giác với châu Phi và châu Mỹ. Các điều kiện kèm theo khắc nghiệt và mất vệ sinh trên tàu chở nô lệ và chính sách nhà hàng siêu thị nghèo nàn dẫn đến tỷ suất tử trận trong luân chuyển Phi-Mỹ trung bình là một phần bảy. [ 55 ]Trong năm 1695, Quốc hội Scotland cấp một độc quyền cho Công ty Scotland, công ty này đã thiết lập một khu định cư tại eo đất Panama vào năm 1698. Bị những người thực dân Tây Ban Nha tại Tân Grenada lân cận vây hãm và bị ảnh hưởng tác động từ bệnh sốt rét, thuộc địa trên đã bị từ bỏ hai năm sau đó. Kế hoạch Darien là một thảm họa kinh tế tài chính so với Scotland – 1/4 ngân sách của Scotland [ 56 ] đã bị mất trong thương vụ làm ăn này – kết thúc kỳ vọng của Scotland về việc xây dựng đế quốc hải ngoại riêng. Điều này cũng tạo ra một hệ quả chính trị to lớn, nó đã khiến cho cơ quan chính phủ của cả Anh và Scotland tin vào giá trị của một liên minh những vương quốc, thay vì chỉ có một vị vua chung. [ 57 ] Điều này được thực thi vào năm 1707 bằng Hiệp định Liên minh, xây dựng nên Vương quốc Anh .

Kình địch với Hà Lan tại châu Á[sửa|sửa mã nguồn]

Vào quy trình tiến độ cuối của thế kỷ XVI, Anh và Hà Lan khởi đầu thử thách sự độc quyền mậu dịch của Bồ Đào Nha với châu Á, hình thành những công ty CP tư nhân để hỗ trợ vốn cho những chuyến hành trình dài : Công ty Đông Ấn Anh và Công ty Đông Ấn Hà Lan, chúng được ban độc quyền lần lượt vào năm 1600 và 1602. Mục đích đa phần của những công ty này là khai thác mậu dịch gia vị sinh lợi, [ 58 ] một nỗ lực tập trung chuyên sâu hầu hết vào hai khu vực : quần đảo Đông Ấn và một đầu mối quan trọng trong mạng lưới mậu dịch là Ấn Độ. Tại đây, họ đã cạnh tranh đối đầu bá quyền mậu dịch với Bồ Đào Nha và cả với nhau. [ 59 ] Mặc dù sau này nước Anh sẽ tỏ ra tiêu biểu vượt trội trọn vẹn so với Hà Lan về phương diện là một đế quốc thực dân, nhưng trong một quá trình ngắn, nhờ vào sự tân tiến hơn trong mạng lưới hệ thống kinh tế tài chính [ 60 ] cùng với ba cuộc cuộc chiến tranh với Anh trong thế kỷ XVII đã giúp Hà Lan có một vị thế mạnh hơn tại châu Á. Sự thù địch chỉ kết thúc sau cuộc Cách mạng Vinh quang vào năm 1688 khi một người Hà Lan là William xứ Orange trở thành Danh sách quân chủ Anh, điều này giúp mang lại tự do giữa Anh và Hà Lan. Hai vương quốc đã đạt được một thỏa thuận hợp tác trong đó việc kinh doanh gia vị của quần đảo Đông Ấn rơi vào tay của người Hà Lan và ngành công nghiệp dệt của Ấn Độ rơi vào tay của người Anh, nhưng doanh thu của ngành dệt may sớm vượt qua loại sản phẩm gia vị và đến năm 1720, doanh thu bán hàng của công ty Anh vượt qua công ty của Hà Lan. [ 60 ]

Chiến tranh với Pháp[sửa|sửa mã nguồn]

Hòa bình giữa Anh và Hà Lan năm 1688 tạo điều kiện kèm theo để hai vương quốc bước vào cuộc chiến tranh Chín năm với tư cách là liên minh. Tuy nhiên, xung đột tại châu Âu và hải ngoại giữa liên minh Pháp, Tây Ban Nha và liên minh Anh-Hà Lan dẫn đến tác dụng là Anh trở thành một thế lực thực dân mạnh hơn Hà Lan, nguyên do là do Hà Lan buộc phải dành một hầu hết ngân sách quân sự chiến lược của họ cho cuộc cuộc chiến tranh trên bộ vốn tốn kém tại châu Âu. [ 61 ] Thế kỷ XVIII tận mắt chứng kiến Anh ( sau 1707 là Anh Liên hiệp ) nổi lên trở thành cường quốc thực dân chi phối toàn thế giới và nước Pháp trở thành đối thủ cạnh tranh chính trên vũ đài đế quốc. [ 62 ]
Hạm đội Pháp bị đánh chìm tại Québec năm 1759Carlos II của Tây Ban Nha từ trần vào năm 1700, và người thừa kế Tây Ban Nha và đế quốc thực dân của vương quốc này là Philippe [ Felipe ] xứ Anjou, một cháu nội của Quốc vương Pháp. Sự kiện này làm nổi lên triển vọng về sự hợp nhất Pháp và Tây Ban Nha cũng như những thuộc địa của họ, một điều mà Anh và những cường quốc khác tại châu Âu không khi nào gật đầu được. [ 63 ] Năm 1701, Anh, Bồ Đào Nha và Hà Lan đứng về phía Đế quốc La Mã Thần thánh chống lại Tây Ban Nha và Pháp trong cuộc Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha, nó lê dài cho đến tận năm 1714 .

Sau khi Hiệp ước Utrecht được thông qua, Felipe đã từ bỏ quyền thừa kế của bản thân và hậu duệ của ông ta đối với ngai vàng của nước Pháp và Tây Ban Nha mất đi đế quốc của nó tại châu Âu.[63] Đế quốc Anh đã sáp nhập được nhiều lãnh thổ như: Anh chiếm được Newfoundland và Acadia từ tay người Pháp; Gibraltar và Minorca từ Tây Ban Nha. Gibraltar đã trở thành một căn cứ hải quân trọng yếu và cho phép Anh kiểm soát điểm ra vào Địa Trung Hải. Minorca được trả lại cho Tây Ban Nha sau Hiệp ước Amiens năm 1802 được ký kết. Tây Ban Nha cũng nhượng quyền asiento (cho phép bán nô lệ tại các thuộc địa Tây Ban Nha tại châu Mỹ) sinh lợi cho Anh.[64]

Trong những thập niên giữa của thế kỷ XVIII, có vài lần phát sinh xung đột quân sự chiến lược trên tiểu lục địa Ấn Độ, gọi là những cuộc Chiến tranh Carnatic, khi Công ty Đông Ấn Anh và Công ty Đông Ấn Pháp đứng về phe những lãnh chúa địa phương để lấp đầy khoảng trống quyền lực tối cao để lại sau khi Đế quốc Mogul suy tàn. Trận Plassey diễn ra vào năm 1757, trong đó quân Anh dưới quyền Robert Clive đánh bại Nawab của Bengal và liên minh Pháp của ông ta, dẫn đến việc Công ty Đông Ấn Anh trấn áp Bengal và là thế lực quân sự chiến lược và chính trị lớn tại Ấn Độ. [ 65 ] Pháp chỉ còn giữ lại được quyền trấn áp những chủ quyền lãnh thổ tách rời của họ, cùng với đó là bị hạn chế về quân sự chiến lược và phải có nghĩa vụ và trách nhiệm tương hỗ cho những vương quốc vương quốc chư hầu của Anh, kết thúc kỳ vọng của Pháp nhằm mục đích trấn áp Ấn Độ. [ 66 ] Trong những thập niên sau, Công ty Đông Ấn Anh từng bước triển khai lan rộng ra những vùng chủ quyền lãnh thổ nằm dưới quyền trấn áp của họ, thực thi quản lý trực tiếp hoặc trải qua những lãnh chúa địa phương dưới sự răn đe vũ lực từ Quân đội Ấn Độ thuộc Anh – đại đa số trong đó là những lính sepoy người Ấn. [ 67 ]Cuộc cuộc chiến tranh giữa Anh và Pháp tại Ấn Độ chỉ là một mặt trận trong cuộc Chiến tranh Bảy năm ( 1756 – 1763 ) có quy mô toàn thế giới, tương quan đến Pháp, Anh và những cường quốc châu Âu khác. Sự kiện ký kết Hiệp định Paris ( 1763 ) đã đem lại những hệ quả quan trọng cho tương lai của Đế quốc Anh. Tại Bắc Mỹ, tương lai cường quốc thực dân của Pháp tại đây kết thúc hữu hiệu bằng việc công nhận yêu sách của Anh so với Vùng đất Rupert, [ 52 ] và nhượng lại Tân Pháp cho Anh ( để lại một hội đồng Pháp ngữ đáng kể dưới quyền trấn áp của Anh ) và nhượng lại vùng đất Louisiana cho Tây Ban Nha. Tây Ban Nha nhượng lại vùng đất Florida cho Anh. Cùng với thắng lợi trước người Pháp tại Ấn Độ, cuộc Chiến tranh Bảy năm đã giúp nước Anh trở thành cường quốc hàng hải hùng mạnh nhất thế giới. [ 68 ]

Cách mạng Mỹ[sửa|sửa mã nguồn]

Trong những thập niên 1760 và 1770, những quan hệ giữa Mười ba thuộc địa và Anh trở nên căng thẳng mệt mỏi hơn, đa phần do của sự phẫn uất trước những nỗ lực của Quốc hội Anh nhằm mục đích quản trị và đánh thuế những người thực dân Mỹ mà không có sự chấp thuận đồng ý của họ. [ 69 ] Tình trạng này đương thời được tóm tắt trải qua khẩu hiệu ” Không đại biểu, không nộp thuế “. Cách mạng Mỹ mở màn bằng việc bác bỏ uy quyền của Quốc hội và tiến tới tự quản. Nhằm đối phó, Anh phái binh sĩ đi tái lập quyền quản lý trực tiếp, dẫn đến bùng nổ cuộc chiến tranh vào năm 1775. Sang năm 1776, Hợp chúng quốc công bố độc lập. Với việc người Pháp tham gia vào cuộc cuộc chiến tranh này trong năm 1778 làm cho cán cân quân sự chiến lược nghiêng theo khunh hướng có lợi cho người Mỹ và sau một thất bại quyết định hành động tại Yorktown vào năm 1781, Anh khởi đầu thương lượng những pháp luật độc lập. Nền độc lập của Hoa Kỳ được công nhận trong Hòa ước Paris vào năm 1783. [ 70 ]
Hầu tước Cornwallis đầu hàng (1781). Việc đánh mất 13 thuộc địa đã đánh dấu sự kết thúc của đế quốc thứ nhất.( 1781 ). Việc đánh mất 13 thuộc địa đã lưu lại sự kết thúc của đế quốc thứ nhất .

Đương thời, Mười ba thuộc địa châu Mỹ là vùng lãnh thổ hải ngoại đông dân nhất của Anh, sự mất mát này được một số sử gia nhìn nhận là sự chuyển tiếp giữa đế quốc “thứ nhất” và “thứ nhì”,[71] với việc nước Anh chuyển sự chú ý của mình từ châu Mỹ sang châu Á, Thái Bình Dương và sau đó là châu Phi. Trong tác phẩm Sự giàu có của các quốc gia được xuất bản năm 1776, Adam Smith lập luận rằng các thuộc địa là dư thừa và quá trình tự do thương mại sẽ thay thế các chính sách trọng thương cũ vốn biểu thị đặc điểm cho giai đoạn đầu của quá trình bành trướng thuộc địa, bắt nguồn từ chủ nghĩa bảo hộ của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha.[68][72] Tăng trưởng mậu dịch giữa Hoa Kỳ và Anh sau năm 1783 dường như xác nhận quan điểm của Smith rằng sự kiểm soát về mặt chính trị không phải là điều tất yếu đối với sự thành công về kinh tế.[73][74]

Các sự kiện tại Hoa Kỳ ảnh hưởng tác động đến chủ trương của Anh tại Canada, tại đây có 40.000 đến 100.000 [ 75 ] người Trung thành chiến bại di cư từ Hoa Kỳ sau khi độc lập. [ 76 ] 14.000 người Trung thành đến những thung lũng sông Saint John và sông Saint Croix, lúc này đang là một phần của Nova Scotia, họ cảm thấy quá xa tỉnh lị tại Halifax, do đó Luân Đôn đã tách New Brunswick thành một thuộc địa riêng không liên quan gì đến nhau vào năm 1784. [ 77 ] Đạo luật Hiến pháp 1791 đã lập ra những tỉnh Thượng Canada ( hầu hết nói tiếng Anh ) và Hạ Canada ( đa phần nói tiếng Pháp ) để nhằm mục đích xoa dịu căng thẳng mệt mỏi giữa những hội đồng người Pháp và người Anh và thi hành những mạng lưới hệ thống chinh phủ tựa như như tại Anh, với mục tiêu chứng minh và khẳng định quyền lực tối cao đế quốc và không được cho phép kiểu trấn áp nhân dân so với cơ quan chính phủ vốn được cho là dẫn đến Cách mạng Mỹ. [ 78 ]Căng thẳng giữa Anh và Hoa Kỳ lại leo thang thành cuộc chiến tranh trong Các cuộc cuộc chiến tranh của Napoléon, do nước Anh nỗ lực cắt đứt mậu dịch của Hoa Kỳ với Pháp và nhảy lên những tàu của Hoa Kỳ để bắt những người sinh tại Anh nhập ngũ Hải quân Hoàng gia. Hoa Kỳ đã tuyên chiến, dẫn đến Chiến tranh năm 1812 và lấn chiếm chủ quyền lãnh thổ Canada, tuy nhiên biên giới tiền chiến được tái xác nhận qua Hiệp định Ghent 1814, bảo vệ tương lai của Canada sẽ tách biệt với Hoa Kỳ. [ 79 ] [ 80 ]

Sự nổi lên của Đế quốc[sửa|sửa mã nguồn]

Thám hiểm Thái Bình Dương[sửa|sửa mã nguồn]

Terra AustralisNhiệm vụ của James Cook là phải tìm lục địa phương nam giả địnhKể từ năm 1718, việc đày ải đến những thuộc địa ở châu Mỹ là một hình phạt cho nhiều tội phạm hình sự khác nhau tại Anh, với khoảng chừng một nghìn tù nhân được luân chuyển vượt Đại Tây Dương mỗi năm. [ 81 ] Sau khi để mất 13 thuộc địa, nước Ạnh buộc phải tìm một khu vực khác thay thế sửa chữa và đến năm 1783 thì nhà nước Anh quay sang những vùng đất mới được phát hiện tại Úc. [ 82 ] Bờ biển phía tây của Úc đã được người châu Âu phát hiện trong chuyến hành trình dài của nhà thám hiểm người Hà Lan Willem Jansz vào năm 1606 và sau này được Công ty Đông Ấn Hà Lan đặt tên là Tân Hà Lan, [ 83 ] nhưng không có nỗ lực thuộc địa hóa tạiiÚc. Năm 1770, James Cook phát hiện bờ biển phía đông của Úc trong một chuyến hành trình dài khoa học đến khu vực Nam Thái Bình Dương và công bố rằng lục địa này thuộc về nước Anh, ông ta đặt tên cho khu vực này là New South Wales. [ 84 ] Năm 1778, nhà thực vật học trong hành trình dài của Cook là Joseph Banks đệ trình những vật chứng cho cơ quan chính phủ về sự thích hợp của vịnh Botany so với việc thiết lập khu định cư hình sự và đến năm 1787 thì chuyến tàu tiên phong chở tù nhân đã khởi hành, nó đến nơi vào năm 1788. [ 85 ] Đế quốc Anh liên tục luân chuyển tù nhân đến Úc cho đến năm 1840. [ 86 ] Nguồn xuất khẩu đem lại doanh thu cho những thuộc địa ở Úc đó là lông cừu và vàng, [ 87 ] hầu hết là do những trào lưu tìm vàng tại thuộc địa Victoria, khiến thủ phủ Melbourne của thuộc địa này trở thành thành phố giàu nhất thế giới vào thời gian đó [ 88 ] và là thành phố lớn thứ hai, sau Luân Đôn, trong Đế quốc Anh. [ 89 ]Trong chuyến hành trình dài của mình, James Cook cũng đã đặt chân đến New Zealand, vốn được nhà thám hiểm Hà Lan Abel Tasman phát hiện ra từ năm 1642. James Cook sau đó công bố rằng chủ quyền lãnh thổ của những hòn đảo Bắc và Nam thuộc về hoàng gia Anh lần lượt vào năm 1769 và 1770. Ban đầu, mối quan hệ giữa những dân cư Maori địa phương và người châu Âu chỉ số lượng giới hạn trong việc thanh toán giao dịch hàng hoá. Người châu Âu tăng cường định cư trong suốt những thập niên đầu của thế kỷ XIX, với nhiều trạm mậu dịch được xây dựng, đặc biệt quan trọng là tại hòn đảo Bắc. Năm 1839, Công ty New Zealand đã công bố kế hoạch mua những vùng đất to lớn và thiết lập những thuộc địa tại New Zealand. Ngày 6 Tháng 2 năm 1840, Thuyền trưởng William Hobson và khoảng chừng 40 tù trưởng Maori ký Hiệp ước Waitangi. [ 90 ] Hiệp ước này được nhiều người cho là văn kiện sáng lập nên New Zealand, [ 91 ] nhưng lại có sự diễn giải khác nhau giữa những phiên bản tiếng Maori và tiếng Anh của văn kiện này [ 92 ] có nghĩa rằng nó liên tục là một văn kiện gây tranh cãi. [ 93 ]

Chiến tranh với Napoléon[sửa|sửa mã nguồn]

Anh lại gặp thử thách trước nước Pháp của Napoléon Bonaparte, đại chiến này không giống như những cuộc cuộc chiến tranh khác từng xảy ra trước đó khi nó đại diện thay mặt cho một tranh đua ý thức hệ giữa hai vương quốc. [ 94 ] Không chỉ có vị thế của Anh trên thế giới bị rình rập đe dọa : Napoléon từng rình rập đe dọa xâm chiến bản thân Anh, cũng giống như quân đội của ông từng thực thi với nhiều vương quốc trên lục địa châu Âu .
Các cuộc cuộc chiến tranh Napoléon khiến người Anh buộc phải góp vốn đầu tư một lượng lớn vốn và tài nguyên để giành thắng lợi. Hải quân Hoàng gia Anh phong tỏa những cảng của Pháp và giành được một thắng lợi quyết định hành động trước một hạm quân Pháp-Tây Ban Nha tại Trafalgar vào năm 1805. Các thuộc địa hải ngoại cũng bị tiến công và chiếm đóng, gồm có cả của Hà Lan do vương quốc này bị Napoléon sáp nhập vào năm 1810. Cuối cùng Pháp bị một liên minh những quân đội châu Âu vượt mặt vào năm 1815. [ 95 ] Anh một lần nữa lại là bên hưởng lợi từ những hòa ước : Pháp nhượng quần đảo Ionia, Malta ( mà họ lần lượt chiếm đóng năm 1797, 1798 ), Mauritius, Saint Lucia và Tobago ; Tây Ban Nha nhượng Trinidad ; Hà Lan nhượng Guyana và Thuộc địa Cape. Anh trả Guadeloupe, Martinique, Guiana thuộc Pháp và Réunion cho Pháp ; Java và Suriname cho Hà Lan, trong khi nắm quyền trấn áp so với Tích Lan ( 1795 – 1815 ). [ 96 ]

Bãi bỏ chính sách nô lệ[sửa|sửa mã nguồn]

Sự Open của cuộc cách mạng công nghiệp khiến hàng hoá được nô lệ sản xuất trở nên ít quan trọng so với nền kinh tế tài chính Anh. [ 97 ] Với sự ủng hộ từ trào lưu bãi nô Anh, Quốc hội Anh phát hành Đạo luật kinh doanh nô lệ vào năm 1807, theo đó bãi bỏ việc kinh doanh nô lệ trong đế quốc. Năm 1808, Sierra Leone được chỉ định là một thuộc địa chính thức của Anh cho những nô lệ được giải phóng. [ 98 ] Đạo luật Bãi nô được trải qua vào năm 1833, bãi bỏ chính sách nô lệ tại Đế quốc Anh vào ngày 1 tháng 8 năm 1834 ( ngoại trừ St. Helena, Tích Lan và những chủ quyền lãnh thổ do Công ty Đông Ấn Anh quản trị, tuy nhiên những ngoại lệ bị bãi bỏ sau đó ). Theo Đạo luật này, nô lệ được giải phóng trọn vẹn sau một khoảng chừng thời hạn từ 4 đến 6 năm ” học nghề “. [ 99 ] Và đồng thời chủ sở hữu nô lệ sẽ được chính phủ nước nhà Anh bồi thường .

” Thế kỷ đế quốc ” của Anh ( 1815 – 1914 )[sửa|sửa mã nguồn]

Bản đồ cụ thể Đế quốc Anh năm 1886, những chủ quyền lãnh thổ do Đế quốc Anh quản lý được tô màu trên map .

Từ năm 1815 đến 1914 là khoảng thời gian mà các sử gia cho là “thế kỷ đế quốc” của Anh,[100][101] họ mở rộng lãnh thổ của mình thêm 10.000.000 dặm vuông Anh (26.000.000 km2) cùng với khoảng 400 triệu người.[102] Chiến thắng trước Napoléon giúp Anh không còn bất kỳ đối thủ quốc tế đáng gờm nào, ngoại trừ với Nga tại Trung Á.[103] Không gặp thách thức trên biển, Anh tiếp nhận vai trò là cảnh sát toàn cầu, về sau còn được gọi là Pax Britannica (“Thái bình Anh quốc”),[104] và chính sách đối ngoại “cô lập quang vinh”. Cùng với việc áp đặt kiểm soát chính thức lên các thuộc địa của mình, vị thế chi phối của Anh trong mậu dịch thế giới có nghĩa rằng họ kiểm soát hữu hiệu nền kinh tế của nhiều quốc gia, như Argentina và Xiêm La, là điều được một vài nhà sử học gọi là “đế quốc phi chính thức”.[105][106]

Sức mạnh đế quốc của Anh được củng cố bằng tàu hơi nước và điện báo, những công nghệ tiên tiến mới được ý tưởng trong nửa cuối của thế kỷ XIX, được cho phép họ trấn áp và phòng thủ đế quốc. Đến năm 1902, Đế quốc Anh được link với nhau bởi một mạng lưới cáp điện báo, được gọi là Toàn Hồng Tuyến. [ 107 ]

Công ty Đông Ấn tại châu Á[sửa|sửa mã nguồn]

New crowns for old ones!” (Tạm dịch: Vương miện mới cho những người cũ)Một biếm họa chính trị của Benjamin Disraeli ( 1804 – 1881 ). Câu ghi chú là ” ” ( Tạm dịch : Vương miện mới cho những người cũ )Công ty Đông Ấn Anh triển khai lan rộng ra chủ quyền lãnh thổ của Đế quốc Anh tại châu Á. Quân đội của Công ty bắt đầu gia nhập lực lượng với Hải quân Hoàng gia trong Chiến tranh Bảy năm và hai bên liên tục hợp tác trên những mặt trận nằm ngoài Ấn Độ : trục xuất quân Napoléon khỏi Ai Cập ( 1799 ), [ 108 ] chiếm Java từ Hà Lan ( 1811 ), thu nhận Nước Singapore ( 1819 ) và Malacca ( ​ ​ 1824 ) và đánh chiếm Miến Điện ( 1826 ). [ 103 ]Từ địa thế căn cứ tại Ấn Độ, Công ty triển khai mậu dịch xuất khẩu thuốc phiện ngày càng sinh lợi sang Trung Quốc kể từ thập niên 1730. Hoạt động mậu dịch này trở thành phạm pháp kể từ khi nó bị nhà Thanh cấm vào năm 1729, tuy nhiên buôn thuốc phiện giúp đảo nghịch sự mất cân đối thương mại do Anh nhập khẩu trà vốn khiến một lượng lớn bạc đổ từ Anh sang Trung Quốc. [ 109 ] Năm 1839, chính quyền sở tại Trung Quốc tại Quảng Châu Trung Quốc cho tịch thu hơn 2 vạn hòm thuốc phiện, dẫn đến việc Anh tiến công Trung Quốc trong cuộc cuộc chiến tranh Nha phiến lần thứ nhất và đem đến tác dụng là người Anh chiếm hòn đảo Hồng Kông – đương thời là một khu dân cư nhỏ. [ 110 ]
Vào cuối thế kỷ XVIII và đầu thế kỷ XIX, Chế độ quân chủ của nước Anh mở màn đảm nhiệm một vai trò lớn ngày càng tăng trong những sự vụ của Công ty. Một loạt luật đạo của Quốc hội được trải qua, gồm có Đạo luật Điều tiết 1773, Đạo luật Ấn Độ Pitt 1784 và Đạo luật Đặc quyền 1813 mà theo đó lao lý những việc làm của Công ty và thiết lập chủ quyền lãnh thổ của chính sách Quân chủ so với những chủ quyền lãnh thổ mà Công ty giành được. [ 111 ] Cuộc khởi nghĩa của người Ấn Độ vào năm 1857 đã khiến cho sự sống sót của Công ty đi đến hồi kết, đại chiến này khởi đầu bằng một cuộc binh biến của những sepoy. [ 112 ] Cuộc khởi nghĩa này lê dài trong sáu tháng thì kết thúc, với thiệt hại nặng về nhân mạng cho cả hai bên. Năm sau đó, nhà nước Anh giải thể Công ty và nắm quyền trấn áp trực tiếp so với Ấn Độ trải qua Đạo luật nhà nước Ấn Độ 1858, thiết lập Ấn Độ thuộc Anh, một toàn quyền được chỉ định để quản trị Ấn Độ và Victoria của Anh được tôn làm Nữ hoàng Ấn Độ. [ 113 ] Ấn Độ trở thành gia tài có giá trị lớn nhất của Đế quốc, ” Minh châu của Quân chủ ” và là nguồn lực quan trọng nhất so với sức mạnh của nước Anh. [ 114 ]Một loạt những vụ mất mùa nghiêm trọng xảy ra vào cuối thế kỷ XIX đã khiến cho nạn đói lan rộng tại tiểu lục địa Ấn Độ, trong đó ước tính có trên 15 triệu người chết. Công ty Đông Ấn Anh không thực thi bất kể chủ trương phối hợp nào để đối phó với nạn đói trong thời kỳ họ quản lý. Sau đó, khi nước Anh quản lý trực tiếp Ấn Độ, những ủy ban được thiết lập sau mỗi nạn đói để tìm hiểu nguyên do và thi hành những chủ trương mới, điều này diễn ra cho đến đầu thập niên 1900. [ 115 ]

Kình địch với Nga[sửa|sửa mã nguồn]

Kỵ binh Anh chống quân Nga tại Balaclava vào năm 1854Trong thế kỷ XIX, Đế quốc Anh và Đế quốc Nga, vốn đang cố gắng nỗ lực lan rộng ra quyền lực tối cao đến khu vực Trung Á, ganh đua với nhau để lấp đầy những khoảng trống quyền lực tối cao mở màn từ việc Đế quốc Ottoman, vương triều Qajar và Đại Thanh suy sụp. Tình trạng kình địch tại Âu-Á này được gọi là ” Ván cờ Lớn ” ( Great Game ). [ 116 ] Như Anh quan ngại, những thắng lợi của Nga trước Ba Tư và Ottoman biểu lộ tham vọng đế quốc và năng lực của họ, làm dấy lên quan ngại tại Anh về một cuộc lấn chiếm bằng đường đi bộ vào Ấn Độ. [ 117 ] Năm 1839, để nhằm mục đích giành thế dữ thế chủ động trước rủi ro tiềm ẩn này nước Anh đã lấn chiếm Afghanistan, tuy nhiên cuộc Chiến tranh Afghanistan-Anh thứ nhất lại là một thảm họa so với nước Anh. [ 96 ] Đây là một trong những thất bại thảm hại nhất trong thời đại Victoria, khi mà quân Anh bị bộ tộc Pashtun, vốn được trang bị bằng vũ khí do Nga phân phối, hủy hoại gần như hàng loạt trên đường rút khỏi Kabul. [ 118 ] Chiến tranh Afghanistan-Anh thứ hai vào năm 1880 dẫn đến thất bại thảm hại của người Anh tại Maiwand, cũng như thành Kabul bị người Afghan vây hãm và người Anh bị buộc phải rút về Ấn Độ. Thất bại trong Chiến tranh Afghanistan-Anh thứ ba vào năm 1919 buộc người Anh phải rời bỏ Afghanistan vĩnh viễn .

Sau khi người Nga xâm chiếm khu vực Balkan của đế chế Ottoman vào năm 1853, lo ngại về ưu thế của Nga tại Địa Trung Hải và Trung Đông đã khiến Anh và Pháp xâm chiếm bán đảo Krym để tiêu diệt năng lực hải quân của Nga.[96] Cuộc Chiến tranh Krym (1854–56) diễn ra sau đó đã áp dụng các kỹ thuật mới của chiến tranh hiện đại,[119] và cũng là cuộc chiến tranh toàn cầu duy nhất giữa Anh và thế lực đế quốc khác trong thời kỳ Pax Britannica, kết quả của cuộc chiến này là một thất bại nặng nề đối với Nga.[96] Tình hình tại Trung Á vẫn chưa thể được giải quyết một cách ổn thỏa trong hai thập niên tiếp theo, sau khi Anh sáp nhập Baluchistan vào năm 1876 và Nga sáp nhập Kirghizia, Kazakhstan và Turkmenistan.

Vào năm 1878, Đế quốc Ottoman đã chuyên giao hòn đảo Síp cho Anh và đổi lại họ sẽ nhận được viện trợ nếu bị người Nga tiến công. Trong cùng năm, Nga và Anh đạt được một hiệp định về phạm vi ảnh hưởng của họ trong khu vực và trên hàng loạt những yếu tố còn sống sót vào năm 1907 khi ký kết Hiệp ước thân thiện Nga-Anh. [ 120 ] Cố gằng sau cuối để lan rộng ra tác động ảnh hưởng của mình ở Trung Á đã được người Anh triển khai trong cuộc Viễn chinh Tây Tạng bất thành năm 1903 – 04. Sự kiện Hải quân Nga bị người Nhật diệt trừ trong Hải chiến cảng Lữ Thuận trong khuôn khổ Chiến tranh Nga-Nhật 1904 – 05 cũng hạn chế mối rình rập đe dọa của Nga so với Anh. [ 121 ]

Cape đến Cairo[sửa|sửa mã nguồn]

Công ty Đông Ấn Hà Lan xây dựng Thuộc địa Cape tại mũi phía nam của châu Phi vào năm 1652 để làm một trạm cho những tàu của họ đi và rời những thuộc địa tại Đông Ấn. Vương Quốc Anh chính thức sở hữu khu thuộc địa và những dân cư Afrikaner ( hay Boer ) chiếm hầu hết ở thuộc địa này vào năm 1806, từ trước đó nước Anh đã chiếm đóng nơi này vào năm 1795 để ngăn ngừa nó rơi vào tay người Pháp sau khi Pháp xâm lăng Hà Lan. [ 122 ] Những di dân từ nước Anh khởi đầu tăng lên từ sau năm 1820, họ đã đẩy hàng nghìn người Boer vốn phẫn uất trước sự quản lý của Anh về phía bắc, người Boer sau đó xây dựng những nước cộng hòa độc lập của họ tuy nhiên hầu hết đều đoản mệnh, thực trạng này được gọi là Đại Di cư ( Great Trek ) và diễn ra vào cuối thập niên 1830 và đầu thập niên 1840. [ 123 ] Trong quy trình di dân, những người Boer đã đụng độ nhiều lần với người Anh, người Anh thì có chương trình riêng của mình nhằm mục đích khuếch trương thuộc địa tại Nam Phi và với vài chính thể châu Phi, gồm có của người Sotho và Zulu. Cuối cùng thì người Boer cũng đã xây dựng hai nước cộng hòa tồn tại lâu bền hơn là : Cộng hòa Nam Phi hay Cộng hòa Transvaal ( 1852 – 1877 ; 1881 – 1902 ) và Quốc gia Tự do Oranje ( 1854 – 1902 ). [ 124 ] Năm 1902, đế quốc Anh đã chiếm đóng hai nước cộng hòa này và ký kết một hiệp định với hai nước cộng hòa Boer sau Chiến tranh Boer thứ hai ( 1899 – 1902 ). [ 125 ]Năm 1869, kênh đào Suez được khánh thành dưới quyền Napoléon III, link Địa Trung Hải với Ấn Độ Dương. Ban đầu, Anh phản đối Kênh đào ; [ 126 ] tuy nhiên khi nó được khánh thành, giá trị kế hoạch của nó nhanh gọn được công nhận và trở thành ” tĩnh mạch cổ của Đế quốc “. [ 127 ] Năm 1875, chính phủ nước nhà Bảo thủ của Benjamin Disraeli mua từ quân chủ Ai Cập đang mắc nợ là Isma’il Pasha 44 % CP của Kênh đào Suez với giá £ 4 triệu. Mặc dù điều này không trao cho Anh quyền trấn áp lập tức thủy đạo kế hoạch, tuy nhiên tạo cho Anh đòn kích bẩy. Kiểm soát kinh tế tài chính chung Anh-Pháp so với Ai Cập kết thúc khi Anh chiếm đóng trọn vẹn Ai Cập vào năm 1882. [ 128 ] Pháp vẫn là đại cổ đông và nỗ lực làm suy yếu vị thế của Anh, [ 129 ] tuy nhiên nhờ có một thỏa hiệp đạt được theo Hiệp định Constantinopolis 1888, mà do đó Kênh đào đã trở thành một chủ quyền lãnh thổ trung lập chính thức. [ 130 ]Với sự cạnh tranh đối đầu của Pháp, Bỉ và Bồ Đào Nha ở hạ lưu khu vực sông Congo đã phá hoại sự thuộc địa hóa một cách có trật tự ở vùng châu Phi nhiệt đới gió mùa, Hội nghị Berlin 1884 – 85 đã được tổ chức triển khai nhằm mục đích kiểm soát và điều chỉnh sự cạnh tranh đối đầu giữa những thế lực châu Âu trong cái được gọi là ” Tranh giành châu Phi ” theo định nghĩa ” chiếm đóng hữu hiệu ” với tư cách là tiêu chuẩn về công nhận quốc tế cho những yêu sách chủ quyền lãnh thổ. [ 131 ] Sự tranh giành này liên tục trong thập niên 1890 và khiến cho Anh tái xem xét lại quyết định hành động triệt thoái khỏi Sudan vào năm 1885. Một lực lượng liên quân gồm quân Anh và Ai Cập đã vượt mặt quân Mahdi vào năm 1896 và đẩy lui một cuộc lấn chiếm của Pháp tại Fashoda vào năm 1898. Sudan trên danh nghĩa nằm dưới chính sách đồng trị Anh-Ai Cập, tuy nhiên trên thực tiễn nó là một thuộc địa của Anh. [ 132 ]Những tóm gọn của Anh tại miền nam và miền đông châu Phi đã thôi thúc Cecil Rhodes, nhà tiên phong của quy trình bành trướng của Anh tại châu Phi, yêu cầu thiết kế xây dựng một tuyến đường sắt từ ” Cape đến Cairo ” link Kênh đào Suez có tầm quan trọng về mặt kế hoạch với miền Nam giàu tài nguyên. [ 133 ] Trong thập niên 1880 và 1890, Rhodes cùng với Công ty Nam Phi thuộc Anh do ông chiếm hữu chiếm đóng và sáp nhập những chủ quyền lãnh thổ mà sau đó được đặt là Rhodesia theo họ của ông. [ 134 ]

Cải biến vị thế của những thuộc địa da trắng[sửa|sửa mã nguồn]

Ngành kinh tế tài chính đa phần của Canada xét theo số lao động và giá trị loại sản phẩm là kinh doanh thương mại gỗ. Ontario khoảng chừng năm 1900 .Con đường dẫn đến độc lập so với những thuộc địa da trắng của Đế quốc Anh khởi đầu với Báo cáo Durham năm 1839, trong đó đề xuất kiến nghị rằng chính phủ nước nhà nên trao quyền thống nhất và tự quản cho Thượng và Hạ Canada, như một giải pháp cho những bạo động vũ trang tại đây vào năm 1837. [ 135 ] Điều này mở màn bằng việc trải qua Đạo luật Liên minh năm 1840, theo đó thiết lập Tỉnh Canada. Hệ thống chính phủ nước nhà không chuyên quyền tiên phong được công nhận tại Nova Scotia vào năm 1848 và nhanh gọn được lan rộng ra cho những thuộc địa khác của Anh tại Bắc Mỹ. Sau khi Quốc hội Anh trải qua Đạo luật Bắc Mỹ thuộc Anh năm 1867, Canada, New Brunswick và Nova Scotia đã hợp nhất thành Quốc gia tự trị Canada, một liên bang được hưởng quyền tự trị trọn vẹn với ngoại lệ là những quan hệ quốc tế. [ 136 ] Úc và New Zealand giành được mức độ tự trị tựa như sau năm 1900, khi những thuộc địa Úc liên bang hóa vào năm 1901. [ 137 ] Thuật ngữ ” thực trạng vương quốc tự trị ” chính thức được trình làng tại Hội nghị Thuộc địa năm 1907. [ 138 ]

Những thập niên cuối cùng của thế kỷ XIX chứng kiến các chiến dịch chính trị mang tính phối hợp đòi quyền tự quản cho Ireland. Ireland đã được hợp nhất với nước Anh theo Đạo luật Liên minh năm 1800 sau cuộc khởi nghĩa Ireland năm 1798 và nó đã phải trải qua một nạn đói khắc nghiệt từ năm 1845 đến năm 1852. Quyền tự trị dành cho Ireland đã được Thủ tướng Anh William Gladstone ủng hộ, ông ta hy vọng rằng Ireland có thể tiếp bước Canada để trở thành một quốc gia tự trị trong đế quốc, song Dự luật Tự trị năm 1886 của ông ta đã gặp phải thất bại tại Quốc hội. Mặc dù nếu dự luật này được thông qua Ireland chỉ nhận được mức độ tự trị thấp hơn nhiều so với các tỉnh của Canada trong liên bang của họ,[139] song nhiều nghị viên lo ngại rằng một khi đất nước Ireland có được một sự độc lập tương đối, điều này sẽ tạo ra một mối đe dọa về mặt an ninh cho nước Anh hoặc đánh dấu bước khởi đầu cho sự tan rã của Đế quốc.[140] Một dự luật tự trị thứ nhì cũng thất bại vì các nguyên nhân tương tự.[140] Một dự luật thứ ba được Quốc hội thông qua vào năm 1914, song không được thi hành do Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng phát, dẫn đến cuộc khởi nghĩa Phục Sinh vào năm 1916.[141]

Thời kỳ 1914 – 1945[sửa|sửa mã nguồn]

Bước sang thế kỷ XX, quan ngại khởi đầu tăng lên tại Anh rằng họ sẽ không còn hoàn toàn có thể phòng thủ mẫu quốc và sự toàn vẹn của Đế quốc trong khi đương thời duy trì chủ trương ” cô lập vinh quang “. [ 142 ] Đức nhanh gọn tăng trưởng thành một cường quốc quân sự chiến lược và công nghiệp và lúc này được nhận định và đánh giá là đối thủ cạnh tranh khả dĩ nhất trong bất kể cuộc cuộc chiến tranh tương lai nào. Nhận thấy rằng bản thân mình đang phải phân tán lực lượng trên khắp hàng loạt khu vực Thái Bình Dương [ 143 ] và bị rình rập đe dọa tại mẫu quốc trước Hải quân Đế quốc Đức, nước Anh đã thiết lập một liên minh với Nhật Bản vào năm 1902 và với những cựu kẻ địch là Pháp và Nga lần lượt vào năm 1904 và 1907. [ 144 ]

Chiến tranh thế giới thứ nhất[sửa|sửa mã nguồn]

Các binh sĩ của Sư đoàn số 5 Úc chờ tiến công trong trận Fromelles, 19 tháng 7 năm 1916Nỗi lo âu của người Anh về một cuộc cuộc chiến tranh với Đức đã trở thành hiện thực vào năm 1914 khi Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ. Vương Quốc Anh nhanh gọn lấn chiếm và chiếm đóng hầu hết thuộc địa hải ngoại của Đức tại châu Phi. Tại Thái Bình Dương, Úc và New Zealand cũng đã lần lượt chiếm đóng Tân Guinea thuộc Đức và Samoa. Các kế hoạch phân loại sau hậu chiến so với Đế quốc Ottoman cùng phe với Đức đã được Anh và Pháp bí hiểm soạn thảo theo Hiệp định Sykes – Picot vào năm 1916. Hiệp định này không được bật mý cho Sharif của Mecca, là người được Anh khuyến khích triển khai một cuộc khởi nghĩa Ả Rập chống lại đế quốc Ottoman, để nhằm mục đích tạo ấn tượng rằng nước Anh ủng hộ thiết lập một vương quốc Ả Rập độc lập. [ 145 ]
Một áp phích lôi kéo đàn ông từ mọi khu vực thuộc Đế quốc Anh để gia nhập quân đội Anh .Anh tuyên chiến với Đức và những liên minh của họ, điều này cũng liên lụy đến những thuộc địa và vương quốc tự trị của Anh vốn là những nguồn phân phối quân sự chiến lược, kinh tế tài chính và tài nguyên vô giá. Trên 2,5 triệu binh sĩ ship hàng trong những quân đội của những vương quốc tự trị, cũng như có hành nghìn quân tình nguyện từ những thuộc địa hoàng gia. [ 146 ] Đóng góp của những binh sĩ Úc và New Zealand trong Chiến dịch Gallipoli chống lại Đế quốc Ottoman vào năm 1915 đã tạo nên một ảnh hưởng tác động rất lớn đến hệ ý thức vương quốc tại quê nhà của họ và lưu lại một bước ngoặt trong quy trình chuyển biến Úc và New Zealand từ những thuộc địa thành những vương quốc độc lập. Người Canada cũng nhìn nhận trận Vimy Ridge với một ý niệm tương tự như. [ 147 ] Đóng góp quan trọng của những vương quốc tự trị vào nỗ lực cuộc chiến tranh được Thủ tướng Anh David Lloyd George công nhận vào năm 1917 khi ông mời thủ tướng của những vương quốc tự trị tham gia một Nội các Chiến tranh Đế quốc để phối hợp chủ trương đế quốc. [ 148 ]Theo những pháp luật của Hòa ước Versailles kết thúc Thế Chiến vào năm 1919, đế quốc Anh đạt đến đỉnh điểm của nó khi có thêm 1.800.000 dặm vuông Anh ( 4.700.000 km2 ) và 13 triệu thần dân mới. [ 149 ] Các thuộc địa của Đức và Ottoman được phân cho những cường quốc Đồng Minh với vị thế do Hội Quốc Liên ủy thác. Anh giành được quyền trấn áp Palestine, Transjordan, Iraq, nhiều vùng đất của Cameroon và Togo và Tanganyika. Bản thân những vương quốc tự trị cũng giành được những chủ quyền lãnh thổ ủy thác riêng : Liên bang Nam Phi giành được Tây-Nam Phi ( nay là Namibia ), Úc giành được Tân Guinea thuộc Đức và New Zealand giành được Tây Samoa. Nauru là một chủ quyền lãnh thổ ủy thác chung của Anh và hai vương quốc tự trị Thái Bình Dương. [ 150 ]

Thời kỳ giữa hai Thế Chiến[sửa|sửa mã nguồn]

Cương vực thời đỉnh điểm của Đế quốc Anh năm 1921 .Trật tự thế giới đang đổi khác vốn bắt nguồn từ đại chiến, đặc biệt quan trọng là sự vững mạnh của Hoa Kỳ và Nhật Bản trở thành những cường quốc thủy quân và trỗi dậy của những trào lưu độc lập tại Ấn Độ và Ireland, dẫn đến một sự tái xem xét quan trọng tương quan đến chủ trương đế quốc của Anh. [ 151 ] Buộc phải lựa chọn giữa link với Hoa Kỳ hoặc Nhật Bản, Anh quyết định hành động không gia hạn liên minh với Nhật mà thay vào đó ký kết Hiệp định Hải quân Washington vào năm 1922, theo đó Anh chấp thuận đồng ý sự đồng đẳng về thủy quân với Hoa Kỳ. [ 152 ] Quyết định này là nguồn gốc của nhiều tranh luận tại Anh trong thập niên 1930 [ 153 ] khi những chính phủ nước nhà quân phiệt nắm được quyền lực tối cao tại Nhật Bản và Đức một phần nhờ vào Đại khủng hoảng cục bộ, do họ quan ngại rằng Đế quốc không hề sống sót qua một cuộc tiến công đồng thời từ hai vương quốc. [ 154 ] Vấn đề bảo mật an ninh của đế quốc là một mối chăm sóc nghiêm trọng tại Anh, do tại nó là yếu tố mang tính sống còn với nền kinh tế tài chính của nước Anh. [ 155 ]Năm 1919, tuyệt vọng bắt nguồn từ việc trì hoãn quyền tự trị của Ireland khiến những thành viên của Sinn Féin – một đảng ủng hộ độc lập và chiếm đa phần ghế của Ireland trong Quốc hội Anh trong tổng tuyển cử năm 1918 – xây dựng một Nghị viện Ireland tại Dublin, và tại đây nền độc lập của Ireland đã được công bố. Quân đội Cộng hòa Ireland đồng thời mở màn một cuộc chiến tranh du kích chống chính quyền Anh. [ 156 ] Chiến tranh Anh-Ireland kết thúc vào năm 1921 trong bế tắc và hai bên ký kết Hiệp định Anh-Ireland thiết lập Quốc gia Tự do Ireland, một vương quốc tự trị nằm trong Đế quốc Anh, với nền độc lập tự chủ thật sự tuy nhiên vẫn có link về hiến pháp với Quân chủ Anh. [ 157 ] Bắc Ireland, gồm 6/32 Q. của Ireland lập tức thi hành quyền lựa chọn theo hiệp định là duy trì thực trạng hiện hành trong Vương quốc Liên hiệp. [ 158 ]
George V cùng thủ tướng của Anh và các quốc gia tự trị trong Hội nghị Đế quốc năm 1926Một cuộc đấu tranh tựa như đã mở màn tại Ấn Độ sau khi Đạo luật nhà nước Ấn Độ năm 1919 thất bại trong việc xoa dịu trào lưu đòi độc lập. [ 159 ] Lo ngại về những thủ đoạn cộng sản và ngoại bang sẽ sảy ra sau Âm mưu Ghadar đã khiến cho thiết quân luật được Phục hồi theo những Đạo luật Rowlatt. Điều này dẫn đến stress, [ 160 ] đặc biệt quan trọng là tại khu vực Punjab, tại đây những giải pháp đàn áp đã lên đến cực độ trong cuộc Thảm sát Amritsar. Dư luận tại Anh bị chia rẽ về tính đạo đức của sự kiện, giữa những người cho rằng nó cứu Ấn Độ khỏi thực trạng hỗn loạn và những người cho rằng nó ghê tởm. [ 160 ] Phong trào bất hợp tác tiếp đó được ngưng lại vào tháng 3 năm 1922 sau sự kiện Chauri Chaura và bất mãn liên tục âm ỉ trong 25 năm tiếp theo. [ 161 ]Khi Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng phát, Ai Cập được công bố là một vương quốc bảo lãnh của Anh, nhưng đến năm 1922 thì nước này đã được trao trả độc lập một cách chính thức, tuy nhiên liên tục là một vương quốc chư hầu của Anh cho đến năm 1954. Các binh sĩ Anh duy trì đồn trú tại Ai Cập cho đến khi ký kết Hiệp định Anh – Ai Cập vào năm 1936, [ 162 ] theo đó nhất trí rằng binh sĩ Anh sẽ triệt thoái tuy nhiên liên tục sở hữu và phòng thủ khu vực Kênh đào Suez. Đổi lại, Ai Cập được giúp sức để gia nhập Hội Quốc Liên. [ 163 ] Iraq là một chủ quyền lãnh thổ ủy trị của Anh từ năm 1920 và cũng giành được tư cách thành viên của Hội Quốc Liên nhân danh bản thân sau khi giành độc lập từ Anh vào năm 1932. [ 164 ] Tại Palestine, Anh yêu cầu yếu tố hòa giải giữa những hội đồng Ả Rập và Do Thái. Tuyên ngôn Balfour năm 1917 được hợp nhất vào những lao lý ủy thác, cho rằng một tổ quốc cho người Do Thái sẽ được thiết lập tại Palestine và những người Do Thái nhập cư được đồng ý chấp thuận đến một hạn định do thế lực ủy thác lao lý. [ 165 ] Điều này dẫn đến xung đột ngày càng ngày càng tăng với dân cư Ả Rập, họ khởi nghĩa công khai minh bạch vào năm 1936. Do mối họa cuộc chiến tranh với Đức ngày càng tăng trong thập niên 1930, Anh xét thấy sự ủng hộ của dân cư Ả Rập tại Trung Đông quan trọng hơn thiết lập một quê nhà cho người Do Thái và chuyển sang một lập trường thân Ả Rập, hạn chế người Do Thái nhập cư và dẫn đến kích hoạt một cuộc làm mưa làm gió của người Do Thái. [ 145 ]Các vương quốc tự trị có quyền được thiết lập chủ trương đối ngoại riêng của mình, độc lập với Anh, điều này được công nhận tại hội nghị Đế quốc 1923. [ 166 ] Yêu cầu của Anh về trợ giúp quân sự chiến lược từ những vương quốc tự trị tại thời gian bùng phát cuộc Khủng hoảng Chanak vào năm trước đó đã bị Canada và Nam Phi bác bỏ và Canada khước từ bị rằng buộc theo Hiệp ước Lausanne 1923. [ 167 ] [ 168 ] Sau những áp lực đè nén từ Ireland và Nam Phi, Hội nghị Đế quốc năm 1926 đã ban bố Tuyên ngôn Balfour, công bố những vương quốc tự trị là ” những hội đồng tự trị trong Đế quốc Anh, bình đẳng về vị thế, không có bên nào phải phụ thuộc vào bên nào ” trong một ” Thịnh vượng chung của những Quốc gia Anh “. [ 169 ] Tuyên bố này được công nhận tính pháp lý theo Quy chế Westminster năm 1931. [ 138 ] Các QH của Canada, Úc, New Zealand, Liên bang Nam Phi, Quốc gia Tự do Ireland và Newfoundland lúc này đã không còn phụ thuộc vào sự trấn áp về mặt lập pháp của Anh, họ hoàn toàn có thể hủy bỏ những điều luật Anh và Anh không còn hoàn toàn có thể trải qua những điều luật cho họ mà không được họ đống ý. [ 170 ] Newfoundland quay lại thực trạng thuộc địa vào năm 1933 do những khó khăn vất vả kinh tế tài chính trong Đại khủng hoảng cục bộ. [ 171 ] Ireland tách xa Anh hơn nữa khi đưa ra một hiến pháp mới vào năm 1937, theo đó Ireland thực tiễn trở thành một vương quốc cộng hòa. [ 172 ]

Chiến tranh thế giới thứ hai[sửa|sửa mã nguồn]

Anh tuyên chiến với Đức vào tháng 9 năm 1939, điều này gồm có cả những thuộc địa vương thất và Ấn Độ tuy nhiên điều này lại không tương quan đến những vương quốc tự trị. Úc, Canada, New Zealand, Newfoundland và Nam Phi đều nhanh gọn tuyên chiến với Đức, tuy nhiên Quốc gia Tự do Ireland lựa chọn duy trì trung lập pháp lý trong suốt cuộc chiến tranh. [ 173 ]Sau khi Đức chiếm đóng Pháp vào năm 1940, Anh và đế quốc của mình cô độc chống lại Đức cho đến khi Liên Xô tham chiến vào năm 1941. Thủ tướng Anh Winston Churchill hoạt động thành công xuất sắc Tổng thống Franklin D. Roosevelt để Hoa Kỳ viện trợ quân sự chiến lược, tuy nhiên Roosevelt vẫn chưa chuẩn bị sẵn sàng nhu yếu Quốc hội chấp thuận đồng ý cho nước Mỹ tham gia vào cuộc cuộc chiến tranh này. [ 174 ] Trong tháng 8 năm 1941, Churchill và Roosevelt đã họp và ký kết Hiến chương Đại Tây Dương, trong đó gồm có công bố ” quyền của hàng loạt những dân tộc bản địa được lựa chọn hình thức cơ quan chính phủ mà họ cư trú ” cần được tôn trọng. Diễn tả này không rõ ràng về việc nó ám chỉ những vương quốc châu Âu bị Đức lấn chiếm, hay những dân tộc bản địa bị những vương quốc châu Âu thuộc địa hóa và sau này được lý giải khác nhau từ người Anh, người Mỹ và những trào lưu dân tộc bản địa. [ 175 ] [ 176 ]Trong tháng 12 năm 1941, Nhật Bản phát động tiến công Malaya thuộc Anh, địa thế căn cứ thủy quân của Hoa Kỳ tại Trân Châu Cảng và Hồng Kông. Phản ứng của Churchill trước việc Hoa Kỳ tham chiến là Anh lúc này cầm chắc thắng lợi và tương lai của đế quốc là bảo đảm an toàn, [ 177 ] tuy nhiên phương pháp mà người Anh nhanh gọn đầu hàng Nhật Bản đã hủy hoại trọn vẹn vị thế và uy tín của đế quốc Anh. [ 178 ] [ 179 ] Thất bại gây ra tác động ảnh hưởng nặng nề nhất so với uy tín của đế quốc Anh đó là việc để cho Nước Singapore thất thủ, hòn hòn đảo này trước đó được ca tụng là một pháo đài trang nghiêm bất khả xâm phạm và là một Gibraltar ở phương Đông. [ 180 ] Nhận thức rằng Anh không hề bảo vệ hàng loạt đế quốc, Úc và New Zealand thiết lập những quan hệ mật thiết hơn với Hoa Kỳ sau khi Open những mối rình rập đe dọa từ lực lượng Nhật Bản. Kết quả là Hiệp ước ANZUS 1951 giữa Úc, New Zealand và Hoa Kỳ. [ 175 ]

Phi thuộc địa hóa và suy tàn ( 1945 – 1997 )[sửa|sửa mã nguồn]

Mặc dù Anh và đế quốc là bên thắng lợi trong Chiến tranh thế giới thứ hai, tuy nhiên cuộc cuộc chiến tranh này đã có tác động ảnh hưởng thâm thúy đến cả trong nước và hải ngoại. Phần lớn châu Âu – một lục địa chi phối thế giới trong vài thế kỷ – đã bị đổ nát và là nơi đóng quân của quân đội Hoa Kỳ và Liên Xô, hai vương quốc này giờ đây nắm giữ cân đối quyền lực tối cao toàn thế giới. [ 181 ] Sau cuộc chiến tranh, nước Anh về cơ bản là đã phá sản, thực trạng không trả được nợ chỉ được ngăn ngừa vào năm 1946 sau khi dàn xếp được một khoản vay 4,33 tỷ USD từ Hoa Kỳ, [ 182 ] phần thanh toán giao dịch ở đầu cuối của nó được hoàn trả vào năm 2006. [ 183 ]Đương thời, những trào lưu chống thực dân nổi lên trong những thuộc địa của những vương quốc châu Âu. Tình thế càng thêm phức tạp do cuộc Chiến tranh Lạnh gây ra sự kình địch ngày càng tăng giữa Hoa Kỳ và Liên Xô. Về mặt nguyên tắc thì cả Hoa Kỳ và Liên Xô đều phản đối chủ nghĩa thực dân châu Âu Phát biểu ” gió đổi chiều ” với ý nghĩa hầu hết đó là những ngày tháng của Đế quốc Anh sẽ không còn bao lâu nữa và trên tổng thể, Anh chấp thuận đồng ý một chủ trương giải thoát độc lập với những thuộc địa của mình miễn là chúng có những cơ quan chính phủ không thay đổi, phi cộng sản để chuyển giao quyền lực tối cao. Điều này tương phản với những cường quốc châu Âu khác như Pháp và Bồ Đào Nha, [ 184 ] là những vương quốc triển khai những cuộc cuộc chiến tranh tốn kém và ở đầu cuối không thành công xuất sắc để giữ đế quốc của họ được nguyên vẹn. Từ năm 1945 đến năm 1965, số lượng người nằm dưới sự quản lý của nước Anh và nằm ngoài Vương quốc Anh giảm từ 700 triệu xuống còn năm triệu, ba triệu trong số đó là tại Hồng Kông. [ 185 ]

Giải thoát bắt đầu[sửa|sửa mã nguồn]

nhà nước Công đảng ủng hộ phi thuộc địa hóa đắc cử trong tổng tuyển cử năm 1945 và nằm dưới quyền Clement Attlee, họ hành vi nhanh gọn nhằm mục đích xử lý yếu tố cấp thiết nhất mà đế quốc đối lập : Ấn Độ độc lập. [ 186 ] Hai chính đảng hầu hết của Ấn Độ là Đảng Quốc Đại Ấn Độ và Liên minh người Hồi giáo thực thi hoạt động về độc lập trong nhiều thập niên, tuy nhiên sự không tương đồng về phương pháp triển khai. Đảng Quốc Đại ưng ý một vương quốc Ấn Độ thế tục thống nhất, trong khi Liên minh người Hồi giáo thì lo lắng lợi thế từ người Ấn Độ giáo chiếm đa phần, họ nhu yếu một vương quốc Hồi giáo riêng không liên quan gì đến nhau cho những khu vực mà người Hồi giáo chiếm hầu hết. Bất ổn dân sự ngày càng ngày càng tăng và một cuộc binh biến của Hải quân Hoàng gia Ấn Độ nổ ra vào năm 1946 khiến Clement Attlee cam kết rằng họ sẽ có được nền độc lập trước ngày 30 tháng 6 năm 1948. Khi mà tình hình trở nên khẩn cấp và rủi ro tiềm ẩn về một cuộc nội chiến trở nên hiện hữu, Phó vương mới được chỉ định ( và sau cuối ) là Louis Mountbatten hấp tấp vội vàng đẩy nhanh tiến trình lên ngày 15 tháng 8 năm 1947. [ 187 ] Biên giới do người Anh vẽ về đại thể phân loại Ấn Độ thành những khu vực của người Ấn Độ giáo và người Hồi giáo, khiến cho hàng chục triệu người trở thành nhóm thiểu số tại những vương quốc mới là Ấn Độ và Pakistan. [ 188 ] Hàng triệu người Hồi giáo sau đó đi từ Ấn Độ sang Pakistan và người Ấn Độ giáo đi theo chiều ngược lại và xung đột giữa hai hội đồng làm thiệt mạng hàng trăm nghìn người. Miến Điện, vốn được quản lý như thể một phần của Ấn Độ thuộc Anh, và Sri Lanka giành được độc lập vào năm 1948. Ấn Độ, Pakistan và Sri Lanka trở thành những thành viên của Thịnh vượng chung, trong khi Miến Điện lựa chọn không tham gia. [ 189 ]Tại khu vực chủ quyền lãnh thổ ủy thác Palestine của Anh nơi có hầu hết người Ả Rập cư trú cạnh một nhóm thiểu số người Do Thái, người Anh cũng phải đối lập với một yếu tố tựa như như tại Ấn Độ. [ 190 ] Vấn đề phức tạp ở đây đo là do một lượng lớn người tị nạn Do Thái tìm cách để đến được Palestine sau nạn diệt chủng, trong khi người Ả Rập phản đối xây dựng một vương quốc Do Thái. Nản lòng trước khó khăn vất vả của yếu tố, những cuộc tiến công từ những tổ chức triển khai bán quân sự chiến lược Do Thái và ngày càng tăng ngân sách duy trì hiện hữu quân sự chiến lược, đến năm 1947 Anh công bố rằng họ sẽ triệt thoái vào năm 1948 và để lại yếu tố cho Liên Hiệp Quốc xử lý. [ 191 ] Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc sau đó bỏ phiếu cho một kế hoạch phân loại Palestine thành một vương quốc Do Thái và một vương quốc Ả Rập .Sau thất bại của Nhật Bản trong Chiến tranh thế khởi thứ hai, những trào lưu kháng Nhật tại Malaya chuyển quan tâm của họ về phía Anh, còn Anh hành vi nhanh gọn để tái trấn áp thuộc địa này, vốn coi trọng nó như thể một nguồn cung ứng cao su đặc và thiếc. [ 192 ] Thực tế rằng những chiến sỹ du kích hầu hết là người cộng sản gốc Hoa, điều này khiến cho nỗ lực của Anh nhằm mục đích dập tắt cuộc nổi dậy nhận được sự ủng hộ từ những người Mã Lai theo Hồi giáo vốn chiếm đa phần, với điều kiện kèm theo là một khi cuộc nổi dậy bị dập tắt thì họ sẽ được công nhận nền độc lập. [ 192 ] Tình trạng khẩn cấp Malaya khởi đầu vào năm 1948 và lê dài cho đến năm 1960, tuy nhiên đến năm 1957 thì Anh cảm thấy đủ tin cậy để cấp độc lập cho Liên bang Malaya trong khối Thịnh vượng chung. Năm 1963, 11 bang của liên bang cùng với Nước Singapore, Sarawak và Bắc Borneo hợp nhất thành Malaysia, tuy nhiên đến năm 1965 thì Nước Singapore vốn có hầu hết dân cư là người Hoa bị trục xuất khỏi liên minh sau những xung đột giữa dân cư Mã Lai và Hoa. [ 193 ] Brunei là một chủ quyền lãnh thổ bảo lãnh của Anh từ năm 1888, phủ nhận gia nhập liên minh [ 194 ] và duy trì thực trạng này cho đến khi độc lập vào năm 1984 .

Khủng hoảng Suez và hậu quả[sửa|sửa mã nguồn]

Thủ tướng Anh Anthony Eden quyết định hành động xâm lăng Ai Cập trong Khủng hoảng Suez, điều này kết thúc sự nghiệp chính trị của ông và biểu lộ điểm yếu của Anh với vị thế một thế lực đế quốc .Năm 1951, Đảng Bảo thủ quay lại nắm quyền tại Anh, dưới sự chỉ huy của Winston Churchill. Churchill và những người Bảo thủ cho rằng vị thế cường quốc thế giới của Anh dựa trên việc đế quốc liên tục sống sót, cùng với địa thế căn cứ tại Kênh đào Suez cho phép Anh duy trì vị thế ưu việt của mình tại Trung Đông mặc kệ việc để mất Ấn Độ. Tuy nhiên, Churchill không hề lờ đi việc cơ quan chính phủ cách mạng mới của Gamal Abdul Nasser tại Ai Cập vừa giành được chính quyền sở tại từ năm 1952 và năm sau đó Anh đã phải đồng ý chấp thuận rằng binh sĩ Anh sẽ triệt thoái khỏi khu vực Kênh đào Suez và rằng Sudan sẽ được trao quyền tự quyết vào năm 1955, cùng với nền độc lập tiếp theo đó. [ 195 ] Sudan đã được trao trả độc lập vào ngày 1 tháng 1 năm 1956 .Trong tháng 7 năm 1956, Nasser đơn phương quốc hữu hóa Kênh đào Suez. Vị Thủ tướng Anh đương thời là Anthony Eden đã đáp trả bằng cách thông đồng với Pháp để sắp xếp một cuộc tiến công của Israel vào Ai Cập, điều này sẽ tạo cho Anh và Pháp một cái cớ để can thiệp quân sự chiến lược và tái chiếm kênh đào. [ 196 ] Eden chọc giận Tổng thống Hoa Kỳ Dwight D. Eisenhower do nhân vật này không được thương nghị và cho nên vì thế Eisenhower khước từ ủng hộ cuộc xâm lược. [ 197 ] Một lo lắng khác của Eisenhower đó là năng lực về một cuộc cuộc chiến tranh quy mô lớn với Liên Xô sau khi vương quốc này rình rập đe dọa can thiệp bằng cách đứng về phía Ai Cập. Eisenhower vận dụng đòn kích bẩy kinh tế tài chính bằng cách rình rập đe dọa bán nguồn dự trữ bằng đồng bảng Anh của Hoa Kỳ và do đó gây ra sự phá giá so với đồng Bảng của nước Anh. [ 198 ] Mặc dù đạo quân xâm lược đã đạt được thành công xuất sắc về quân sự chiến lược so với tiềm năng của mình, [ 199 ] tuy nhiên can thiệp của Liên Hiệp Quốc và áp lực đè nén của Hoa Kỳ đã buộc Anh phải triệt thoái lực lượng của mình một cách nhục nhã và Eden đã phải từ chức. [ 200 ] [ 201 ]Cuộc Khủng hoảng Suez đã thực sự trình diện một cách công khai minh bạch những hạn chế của nước Anh trên thế giới và đã xác nhận cho sự suy tàn của đế quốc Anh trên vũ đài thế giới, không những thế nó còn cho thấy rõ rằng từ nay về sau họ không còn hoàn toàn có thể hành vi mà không có tối thiểu là sự chấp thuận đồng ý, nếu không phải là sự ủng hộ trọn vẹn, của Hoa Kỳ. [ 202 ] [ 203 ] [ 204 ] Các sự kiện tại Suez đã làm tổn thương đến sự tự tôn vương quốc của Anh, khiến một nghị viên miêu tả nó như ” Waterloo của Anh ” [ 205 ] và những người khác thì cho rằng vương quốc đã trở thành một ” vệ tinh của Hoa Kỳ “. [ 206 ] Margaret Thatcher sau đó đã miêu tả lối tâm lý mà bà tin rằng đã xảy đến cho những nhà chỉ huy chính trị Anh như thể ” Hội chứng Suez “, mà khiến cho họ ” đi từ tin rằng nước Anh hoàn toàn có thể làm bất kỳ điều gì tới một niềm tin gần như thần kinh rằng nước Anh không hề làm được gì cả “, [ 207 ] từ đó Anh không hồi sinh cho đến khi tái chiếm thành công xuất sắc quần đảo Falkland từ Argentina vào năm 1982. [ 208 ]Khủng hoảng Suez khiến quyền lực tối cao của Anh tại Trung Đông bị suy yếu, tuy nhiên nó không sụp đổ. [ 209 ] Anh lại tiến hành quân đội đến khu vực này, triển khai can thiệp tại Oman ( 1957 ), Jordan ( 1958 ) và Kuwait ( 1961 ), tuy nhiên những trường hợp này có sự đống ý của Hoa Kỳ, [ 210 ] do chủ trương đối ngoại của tân thủ tướng Harold Macmillan là duy trì link vững chãi với Hoa Kỳ. [ 205 ] Anh duy trì sự hiện hữu quân sự chiến lược tại Trung Đông trong nhiều thập niên sau. Vào ngày 16 tháng 1 năm 1968, một vài tuần sau sự kiện phá giá đồng Bảng, Thủ tướng Anh Harold Wilson và Bộ trưởng Quốc phòng Denis Healey công bố rằng binh sĩ Anh sẽ triệt thoái khỏi những địa thế căn cứ quân sự chiến lược trọng điểm tại phía đông của Suez, vốn gồm những địa thế căn cứ tại Trung Đông và đa phần là từ Malaysia và Nước Singapore. [ 211 ] Vào thời gian đó hơn 50.000 quân nhân Anh vẫn còn đóng quân ở vùng Viễn Đông, gồm có 30.000 ở Nước Singapore. [ 212 ] Anh triệt thoái khỏi Aden vào năm 1967, Bahrain vào năm 1971 và Maldives vào năm 1976. [ 213 ]
Đế quốc Anh vào năm 1959Macmillan đưa ra một phát biểu tại Cape Town, Nam Phi vào tháng 2 năm 1960, ông nói ” gió đổi chiều thổi qua lục địa này. ” [ 214 ] Macmillan muốn tránh điều tựa như như cuộc chiến tranh thuộc địa mà Pháp chiến đấu tại Algérie và quy trình phi thuộc địa hóa được thực thi nhanh gọn trong nhiệm kỳ thủ tướng của ông. [ 215 ] Trong thập niên 1950, có ba thuộc địa là Sudan, Bờ Biển Vàng và Malaya giành được độc lập, số lượng trong thập niên 1960 gấp gần mười lần. [ 216 ]Các thuộc địa còn lại của Anh tại châu Phi, ngoại trừ Nam Rhodesia tự quản, đều được trao trả độc lập cho đến trước năm 1968. Anh triệt thoái khỏi những khu vực miền nam và miền đông của châu Phi không phải là một quy trình độc lập. Kenya đã giành được độc lập của sau cuộc khởi nghĩa Mau Mau lê dài tám năm. Tại Rhodesia, Tuyên ngôn độc lập đơn phương vào năm 1965 của hội đồng thiểu số da trắng đã dẫn đến một cuộc nội chiến lê dài cho đến khi Hiệp định Lancaster House được kí kết vào năm 1979, với những pháp luật để công nhận nền độc lập vào năm 1980, cùng với đó là một vương quốc mới có tên gọi là Zimbabwe đã được xây dựng. [ 217 ]
Quá trình phi thuộc địa hóa của Anh tại châu Phi. Đến cuối thập niên 1960, ngoại trừ Rhodesia ( sau là Zimbabwe ) và chủ quyền lãnh thổ ủy thác của Nam Phi là Tây-Nam Phi Namibia ) thì tổng thể đều giành được độc lập .Tại Địa Trung Hải, một cuộc chiến tranh du kích do những người Síp gốc Hy Lạp thực thi kết thúc bằng một vương quốc Síp độc lập vào năm 1960, tuy nhiên, Anh vẫn duy trì những địa thế căn cứ quân sự chiến lược Akrotiri và Dhekelia. Các hòn đảo Malta và Gozo tại Địa Trung Hải được trao trả độc lập một cách hữu nghị từ Anh vào năm 1964, mặc kệ ý tưởng sáng tạo nổi lên vào năm 1955 về việc hợp nhất với Anh. [ 218 ]Hầu hết chủ quyền lãnh thổ của Anh tại Caribe đều đã giành được độc lập sau khi Jamaica và Trinidad rút khỏi Liên bang Tây Ấn lần lượt vào năm 1961 và 1962. Liên bang Tây Ấn được xây dựng vào năm 1958 trong một nỗ lực nhằm mục đích hợp nhất những thuộc địa của Anh tại Caribe dưới một chính phủ nước nhà, tuy nhiên điều này sụp đổ sau khi liên bang mất hai thành viên lớn nhất. [ 219 ] Barbados giành được độc lập vào năm 1966 và những hòn đảo Đông Caribe còn lại giành độc lập trong những thập niên 1970 và 1980, [ 219 ] tuy nhiên Anguilla và Quần đảo Turks và Caicos lựa chọn trở lại quyền trấn áp của Anh sau khi họ đã chuẩn bị sẵn sàng khởi đầu con đường độc lập. [ 220 ] Quần đảo Virgin thuộc Anh, [ 221 ] Quần đảo Cayman và Montserrat lựa chọn duy trì những quan hệ với Anh, [ 222 ] trong khi Guyana giành độc lập vào năm 1966. Thuộc địa sau cuối của Anh trên đại lục châu Mỹ là Honduras thuộc Anh trở thành một thuộc địa tự quản vào năm 1964 và đổi tên thành Belize vào năm 1973, nó giành được độc lập trọn vẹn vào năm 1981. Một tranh chấp với Guatemala về chủ quyền lãnh thổ so với Belize đã không được xử lý. [ 223 ]Các chủ quyền lãnh thổ của Anh tại Thái Bình Dương giành độc lập trong thập niên 1970, mở màn với Fiji vào năm 1970 và kết thúc với Vanuatu vào năm 1980. Nền độc lập của Vanuatu đã bị trì hoãn do xung đột chính trị giữa những hội đồng Anh ngữ và Pháp ngữ, do tại quần đảo này chịu sự quản trị chung của Anh và Pháp. [ 224 ] Fiji, Tuvalu, quần đảo Solomon và Papua New Guinea đã lựa chọn trở thành Vương quốc Khối thịnh vượng chung .

Đế quốc kết thúc[sửa|sửa mã nguồn]

Trung tâm hội nghị triển lãm Hồng Kông là nơi tổ chức triển khai lễ kỷ niệm chuyển giao chủ quyền lãnh thổ so với Hồng Kông từ Anh cho Trung Quốc vào năm 1997, ghi lại tượng trưng cho ” sự kết thúc của Đế quốc Anh ” .Năm 1980, Rhodesia, thuộc địa châu Phi sau cuối của nước Anh, trở thành vương quốc độc lập Zimbabwe. Tân Hebrides cũng giành được độc lập ( trở thành Vanuatu ) vào năm 1980, và Belize tiếp nối đuôi nhau giành độc lập vào năm 1981. Đạo luật Quốc tịch Anh 1981 được trải qua, trong đó tái xác lập những thuộc địa vương thất còn lại là ” những chủ quyền lãnh thổ nhờ vào Anh ” ( đổi tên thành Lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh vào năm 2002 ) [ 225 ] có nghĩa là ngoài những hòn đảo và tiền đồn nằm rải rác ( và năm 1955 thu được đá không người tại Rockall tại Đại Tây Dương ), [ 226 ] quy trình phi thuộc địa hóa vốn khởi đầu sau Chiến tranh thế giới thứ hai hầu hết đã hoàn thành xong. Năm 1982, quyết tâm của Anh trong bảo vệ những chủ quyền lãnh thổ hải ngoại còn lại đã bị thử thách khi Argentina xâm chiếm quần đảo Falkland, dựa trên công bố có từ thời Đế quốc Tây Ban Nha. [ 227 ] Phản ứng quân sự chiến lược thành công xuất sắc chung cuộc của Anh để tái chiếm quần đảo được nhiều người đánh giá và nhận định là góp thêm phần làm đảo nghịch xu thế đi xuống của vị thế nước Anh trong vai trò là một cường quốc thế giới. [ 228 ] Trong cùng năm, chính phủ nước nhà Canada đoạn tuyệt link tư pháp ở đầu cuối của họ với Anh khi chuyển quyền với hiến pháp Canada khỏi Anh. Quốc hội Anh trải qua Đạo luật Canada 1982, kết thúc sự thiết yếu Anh tham gia vào biến hóa hiến pháp Canada. [ 21 ] Tương tự như vậy, Đạo luật Hiến pháp 1986 được trải qua nhằm mục đích cắt đứt link giữa hiến pháp Anh với hiến pháp của New Zealand, Đạo luật Úc 1986 cắt đứt link giữa hiến pháp Anh và hiến pháp những bang của Úc. [ 229 ]Trong tháng 9 năm 1982, Thủ tướng Margaret Thatcher đến Bắc Kinh để đàm phán với cơ quan chính phủ Trung Quốc về Hồng Kông-lãnh thổ hải ngoại lớn và đông dân nhất sau cuối của Anh. [ 230 ] Theo những lao lý của Điều ước Nam Kinh 1842, hòn đảo Hồng Kông được nhượng vĩnh viễn cho Anh, tuy nhiên đại đa số thuộc địa cấu thành từ Tân Giới – chủ quyền lãnh thổ mà Anh thu được theo một hợp đồng thuê 99 năm vào năm 1898, sẽ hết hạn vào năm 1997. [ 231 ] [ 232 ] Thatcher khởi đầu muốn giữ Hồng Kông và yêu cầu về sự quản lý của nước Anh với chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc, tuy nhiên Trung Quốc bác bỏ điều này. [ 233 ] Một thỏa thuận hợp tác đạt được vào năm 1984 – theo những pháp luật của Tuyên bố chung Trung-Anh, Hồng Kông sẽ trở thành một khu hành chính đặc biệt quan trọng của Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc, duy trì phương pháp hoạt động và sinh hoạt trong tối thiểu 50 năm. [ 234 ] Lễ chuyển giao vào năm 1997 so với nhiều người, gồm có cả Charles, Thân vương xứ Wales, ghi lại [ 19 ] ” sự kết thúc của Đế quốc “. [ 21 ] [ 22 ]

Dân số và dân tộc bản địa trên những chủ quyền lãnh thổ[sửa|sửa mã nguồn]

Cuốn Encyclopædia Britannica năm 1911 đưa ra số liệu sau đây về số lượng “người da trắng” và “người bản địa” (người da màu) trong đế quốc Anh và các vùng lãnh thổ của nó:[235]

Cuốn Encyclopædia Britannica năm 1911 đưa ra số liệu sau đây về tôn giáo trong đế quốc Anh:[235]

Anh duy trì chủ quyền lãnh thổ so với 14 chủ quyền lãnh thổ bên ngoài Quần đảo Anh, chúng được đổi tên thành những chủ quyền lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh vào năm 2002. [ 236 ] Một số chủ quyền lãnh thổ không có dân cư ngoại trừ những nhân viên cấp dưới quân sự chiến lược hoặc khoa học trong thời điểm tạm thời ; những chủ quyền lãnh thổ còn lại được tự quản tại mức độ khác nhau và dựa vào Anh về đối ngoại và phòng thủ. nhà nước Anh công bố chuẩn bị sẵn sàng giúp sức bất kể chủ quyền lãnh thổ hải ngoại nào muốn theo đuổi độc lập. [ 237 ] Chủ quyền của Anh so với một vài chủ quyền lãnh thổ hải ngoại bị tranh chấp : Tây Ban Nha yêu sách với Gibraltar, Argentina yêu sách với quần đảo Falkland và Nam Georgia và Quần đảo Nam Sandwich và Mauritius cùng Seychelles yêu sách với Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh. [ 238 ] Lãnh thổ châu Nam Cực thuộc Anh chồng lấn với những yêu sách của Argentina và Chile, trong khi nhiều vương quốc không công nhận bất kể yêu sách chủ quyền lãnh thổ nào tại châu Nam Cực. [ 239 ]Hầu hết những thuộc địa và chủ quyền lãnh thổ bảo lãnh cũ của Anh nằm trong số 53 vương quốc thành viên của Thịnh vượng chung những Quốc gia, một hiệp hội phi chính trị và tự nguyện của những thành viên bình đẳng, với tổng dân số khoảng chừng 2,2 tỷ người. [ 240 ] 16 Vương quốc Thịnh vượng chung liên tục san sẻ nguyên thủ vương quốc chung là Nữ vương Elizabeth II. Các vương quốc này là những thực thể pháp lý riêng không liên quan gì đến nhau và bình đẳng – Anh, Úc, Canada, New Zealand, Papua New Guinea, Antigua và Barbuda, Bahamas, Barbados, Belize, Grenada, Jamaica, Saint Kitts và Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent và Grenadines, Quần đảo Solomon và Tuvalu [ 241 ]
Tòa nhà Nghị viện ở Canberra, Úc. Hệ thống Westminster của Anh đã để lại một di sản là nền dân chủ nghị viện ở nhiều thuộc địa cũ .Trong nhiều thập niên và trong một số ít trường hợp là nhiều thế kỷ, sự quản lý và di cư của người Anh để lại dấu ấn tại những vương quốc độc lập phát sinh từ Đế quốc Anh. Đế quốc thiết lập việc sử dụng tiếng Anh tại những khu vực khắp thế giới. Ngày nay, đây là ngôn từ đa phần của đến 400 triệu người và được khoảng chừng một tỷ rưỡi người nói như ngôn từ thứ nhất, thứ nhì hoặc ngoại ngữ. [ 242 ]Sự truyền bá của tiếng Anh từ nửa cuối của thế kỷ XX là nhờ một phần vào ảnh hưởng tác động văn hóa truyền thống của Hoa Kỳ, bản thân vương quốc này hình thành từ những thuộc địa của Anh. Ngoại trừ tại châu Phi nơi gần như hàng loạt những cựu thuộc địa chọn mạng lưới hệ thống tổng thống chế, mạng lưới hệ thống nghị viện Anh đóng vai trò là khuôn mẫu cho chính phủ nước nhà của nhiều cựu thuộc địa và thông luật Anh so với những mạng lưới hệ thống tư pháp. [ 243 ]
Chơi cricket tại Ấn Độ. Các môn thể thao có nguồn gốc từ Anh liên tục được ủng hộ nhiệt tình tại những bộ phận khác nhau của cựu Đế quốc .Ủy ban Tư pháp Xu mật viện vẫn đóng vai trò là TANDTC tối cao về phúc thẩm của một vài cựu thuộc địa tại Caribe và Thái Bình Dương. Các nhà truyền giáo Tin Lành của Anh đi khắp thế giới trước những binh sĩ và công chức để truyền bá những nhóm đạo Anh giáo đến tổng thể lục địa. Kiến trúc thuộc địa Anh, như trong những nhà thời thánh, ga xe lửa và tòa nhà cơ quan chính phủ, hoàn toàn có thể trông thấy được tại nhiều thành phố từng là bộ phận của Đế quốc Anh. [ 244 ]Các môn thể thao cá thể và đồng đội tăng trưởng tại Anh, đặc biệt quan trọng là bóng đá, cricket, bóng bầu dục, quần vợt sân cỏ và golf — cũng được xuất khẩu. [ 245 ] Lựa chọn của Anh về mạng lưới hệ thống đo lường và thống kê, mạng lưới hệ thống đế quốc, liên tục được sử dụng tại 1 số ít vương quốc theo những phương pháp khác nhau. Quy tắc đi xe bên trái đường được duy trì tại phần nhiều cựu đế quốc. [ 246 ]Biên giới chính trị do người Anh vẽ không phải luôn phản ánh giống hệt dân tộc bản địa hoặc tôn giáo, góp thêm phần vào những xung đột tại những khu vực cựu thuộc địa. Đế quốc Anh cũng chịu nghĩa vụ và trách nhiệm so với sự di cư của những dân tộc bản địa. Hàng triệu người rời khỏi Quần đảo Anh, với những dân định cư sáng lập của Hoa Kỳ, Canada, Úc và New Zealand đa phần đến từ Anh và Ireland. Căng thẳng giữa dân định cư da trắng trong những vương quốc này với những hội đồng thiểu số địa phương của họ và giữa những hội đồng thiểu số định cư da trắng và hội đồng hầu hết địa phương tại Nam Phi và Zimbabwe. Những người định cư tại Ireland từ Anh để lại dấu ấn của họ bằng việc hình thành những hội đồng dân tộc bản địa chủ nghĩa và liên minh chủ nghĩa tại Bắc Ireland. Hàng triệu người chuyển đi và từ những thuộc địa Anh, với số lượng lớn người Ấn Độ di cư đến những bộ phận khác của đế quốc, như Malaysia và Fiji và người Hoa đến Malaysia, Nước Singapore và Caribe. [ 247 ] Nhân khẩu tại Anh biến hóa sau Chiến tranh thế giới thứ hai do nhập cư đến Anh từ những cựu thuộc địa của mình. [ 248 ]

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Related Articles

Responses

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *