Rừng mưa nhiệt đới – Wikipedia tiếng Việt

Quang cảnh rừng nhiệt đới ở Madagascar Bộ tộc sống trong rừng nhiệt đới ở Jambi

Phân bố rừng nhiệt đới trên thế giới

Rừng mưa nhiệt đới là một kiểu hệ sinh thái xuất hiện nhiều tại vĩ độ 28 độ Bắc hay Nam của đường xích đạo (trong khu vực xích đạo giữa chí tuyến Bắc và chí tuyến Nam). Hệ sinh thái này tồn tại ở nhiệt độ trung bình khá cao và lượng mưa đáng kể. Rừng mưa có thể được tìm thấy ở Châu Á, Châu Úc, Châu Phi, Nam Mỹ, Trung Mỹ và trên nhiều hòn đảo ở Thái Bình Dương, vùng Caribe, Ấn Độ Dương. Theo như bảng phân loại quần xã sinh vật của Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên, rừng mưa nhiệt đới được cho là một dạng rừng ẩm ướt nhiệt đới (hay rừng lá rộng ẩm ướt nhiệt đới) và cũng có thể được xem là rừng thường xanh đồng bằng tại xích đạo.[3]

Rừng mưa nhiệt đới có thể được mô tả bằng hai chữ: nóng và ẩm. Có nghĩa là nhiệt độ hàng tháng đều vượt quá 18 độ C (64 độ F) trong cả năm.[4] Lượng mưa trung bình hàng năm không thấp hơn 168 cm (66 inch) và có thể vượt hơn 1000 cm (390 inch) dù rằng nó thường nằm giữa khoảng 175 cm (69 inch) và 200 cm (79 inch).[5] Lượng mưa cao như thế này thường làm cho đất nghèo chất dinh dưỡng do các chất dinh dưỡng dễ tan thường bị rửa trôi đi.

Rừng mưa nhiệt đới biểu lộ những mức độ đa dạng sinh học rất cao. Khoảng 40 % đến 75 % trong tổng thể những loài sinh vật đều là địa phương. [ 6 ] Rừng mưa còn là nhà của 50% những sinh vật sống và những loài thực vật của cả hành tinh. [ 7 ] Hai phần ba trong tổng thể những loài thực vật có hoa hoàn toàn có thể được tìm thấy trong những rừng mưa. [ 5 ] Một hecta rừng mưa hoàn toàn có thể có 42000 loài côn trùng nhỏ khác nhau, khoảng chừng 807 cây trong 313 loài và 1500 loài thực vật mọc cao hơn. [ 5 ] Rừng mưa nhiệt đới còn được gọi là ” kho thuốc lớn nhất thế giới “, chính bới hơn một phần tư những loại thuốc tự nhiên đã được tìm thấy tại đó. [ 8 ] [ 9 ] Có vẻ như thể còn hàng triệu loài thực vật, côn trùng nhỏ và vi sinh vật vẫn chưa được phát hiện trong những rừng mưa nhiệt đới .Rừng mưa nhiệt đới nằm trong những hệ sinh thái bị rình rập đe dọa nhất trên toàn thế giới do sự chia cắt quy mô lớn bởi hoạt động giải trí của con người. Sự chia cắt môi trường tự nhiên sống gây ra bởi những quy trình địa lý ví dụ điển hình như hoạt động giải trí núi lửa và sự biến hóa khí hậu xảy ra trong quá khứ, và đã được nhận ra là những nguyên do quan trọng của sự hình thành loài. Tuy nhiên, sự diệt trừ thiên nhiên và môi trường sống gây ra nhanh gọn bởi con người bị hoài nghi là một trong những nguyên do chính của sự tuyệt chủng những loài. Rừng mưa nhiệt đới đã là tiềm năng cho việc khai thác gỗ và phá rừng làm đất nông nghiệp quy mô lớn trong suốt thế kỷ 20, và những khu vực được bao trùm bởi rừng mưa trên toàn thế giới đang bị thu nhỏ nhanh gọn. [ 11 ] [ 12 ]
Rừng mưa nhiệt đới đã sống sót trên Trái Đất hàng trăm triệu năm. Hầu hết rừng mưa nhiệt đới thời nay nằm trên những mảng của siêu lục địa Gondwana, Đại Trung sinh. [ 13 ] Sự chia cắt đại lục đã gây ra mất mát rất lớn ở những loài lưỡng cư, cùng lúc đó khí hậu khô hơn đã thôi thúc sự đa dạng hóa của những loài bò sát. Sự phân loại đã để lại rừng mưa nhiệt đới tại năm vùng đất chính của thế giới : Châu Mỹ, Châu Phi, Khu vực Đông Nam Á, Madagascar, và New Guinea, với một phần nhỏ hơn nằm ở rìa ngoài của Châu Úc. [ 13 ] Tuy nhiên, những chi tiết cụ thể về nguồn gốc của rừng mưa vẫn còn chưa chắc như đinh chính do những di chỉ hóa thạch không khá đầy đủ .

Các kiểu rừng mưa nhiệt đới[sửa|sửa mã nguồn]

Vài kiểu rừng có quần xã sinh vật của rừng mưa nhiệt đới :
Rừng mưa Daintree ở Queensland

  • Rừng mưa thường xanh đồng bằng tại xích đạo là các khu rừng nhận lượng mưa cao (hơn 2000 mm, hay 80 inch hàng năm) trong cả năm. Những khu rừng này xuất hiện trong một vành đai xung quanh đường xích đạo, với những khu vực lớn nhất tại lưu vực Amazon ở Nam Mỹ, lưu vực Congo ở Trung Phi, Indonesia, và New Guinea.
  • Rừng theo mùa ẩm ướt bán thường xanh và rụng lá, nhận lượng mưa cao với một mùa hạ có mưa ấm áp và một mùa đông khô ráo và mát hơn. Một số cây trong những khu rừng này rụng một phần hoặc toàn bộ lá trong mùa đông. Những khu rừng này được tìm thấy ở các vùng thuộc Nam Mỹ, Trung Mỹ và xung quanh Caribê, vùng duyên hải Tây Phi, các vùng của tiểu lục địa Ấn Độ, và băng ngang hầu hết bán đảo Đông Dương.
  • Rừng mưa vùng núi, một số được biết đến với tên gọi “rừng mây” (rừng sương mù), được tìm thấy ở các khu vực trên núi với khí hậu mát hơn. Tùy thuộc vào vĩ độ, phần giới hạn bên dưới của rừng mưa vùng núi trên các dãy núi lớn thường là giữa 1500m và 2500m, còn phần giới hạn bên trên thì thường là từ 2400m đến 3300m.[14]
  • Rừng nước ngọt, gồm bảy loại được biết đến tại khu bảo tồn Tambopata, Peru, Amazon.[15]
    • Rừng đầm lầy úng nước lâu dài – Trước đây là hồ móng ngựa, vẫn còn ngập nước nhưng được bao phủ bởi rừng.
    • Rừng đầm lầy úng nước theo mùa – Các hồ móng ngựa đang trong quá trình thêm nước.
    • Rừng bãi bồi đồng bằng – Các vị trí bãi bồi thấp nhất với khu rừng dễ nhận thấy.
    • Rừng bãi bồi đất trung – Rừng cao, thỉnh thoảng ngập nước.
    • Rừng bãi bồi đất cao – Rừng cao, hiếm khi ngập nước.
    • Rừng bãi bồi cũ – Là nơi được để ngập trong khoảng 200 năm trước.
    • Khu bãi bồi cũ – Hiện giờ là bãi đất khô (terra firme), nhưng theo lịch sử thì đã từng là bãi bồi của sông Tambopata.

Cấu trúc rừng[sửa|sửa mã nguồn]

Rừng mưa nhiệt đới được chia làm những tầng khác nhau, hay còn gọi là lớp, với thảm thực vật được cấu trúc thành một quy mô chiều dọc từ mặt đất đến tán rừng. [ 16 ] Mỗi tầng là một quần thể sinh vật duy nhất gồm có những loại động thực vật khác nhau, thích nghi với điều kiện kèm theo sống ở riêng tầng đó. Chỉ có tầng trội ( tầng vượt tán ) là độc nhất ở rừng mưa nhiệt đới, trong khi những tầng khác cũng được tìm thấy ở rừng mưa ôn đới .

Tầng thảm tươi[sửa|sửa mã nguồn]

Là tầng thấp nhất, chỉ nhận được 2 % lượng ánh sáng mặt trời. Chỉ có những thực vật nào thích nghi được với ánh nắng ít mới hoàn toàn có thể tăng trưởng được dưới này. Cách xa khỏi những bờ sông, đầm lầy và những khoảng chừng rừng thưa, nơi mà những cây tầng thấp rậm rạp được tìm thấy, thì tầng thảm tươi lại tương đối ít những loài thực vật chính do ít ánh sáng mặt trời đến được. Điều này được cho phép những loài động vật hoang dã lớn hoàn toàn có thể vận động và di chuyển thuận tiện hơn, ví dụ điển hình như : những loài có móng guốc như hươu đùi vằn ( Okapia johnstoni ), heo vòi ( tapirus sp. ), tê giác Sumatra ( Dicerorhinus sumatrensis ), và những loài khỉ không đuôi giồng như khỉ đột đồng bằng phía Tây ( Gorilla gorilla ), cũng như nhiều loài bò sát, lưỡng cư, và côn trùng nhỏ. Tầng thảm tươi cũng có những phần thực vật và động vật hoang dã đang trong trạng thái phân hủy, mà sẽ biến mất nhanh gọn, do tại điều kiện kèm theo ấm, khí ẩm sẽ đẩy nhanh quy trình phân hủy. Nhiều loại nấm tăng trưởng ở đây cũng giúp phân hủy xác động vật hoang dã và thực vật .

Tầng dưới tán[sửa|sửa mã nguồn]

Tầng dưới tán nằm giữa tầng tán chính và tầng thảm tươi. Tầng dưới tán là nhà của nhiều loài chim, động vật hoang dã có vú nhỏ, côn trùng nhỏ, bò sát, và thú săn mồi. Bao gồm báo ( Panthera pardus ), ếch phi tiêu độc ( Dendrobates sp. ), Nasua nasua ( họ Gấu mèo Bắc Mỹ ), trăn Mỹ nhiệt đới ( Boa constrictor ), và nhiều loại bọ cánh cứng. [ 5 ] Thảm thực vật tại tầng này thường gồm có những cây bụi chịu bóng, thảo mộc, cây gỗ nhỏ, và những loại dây leo thân gỗ lớn mà hay bò lên những cây gỗ để đón ánh sáng mặt trời. Chỉ có khoảng chừng 5 % ánh sáng mặt trời xuyên qua được tầng tán chính để đến được tần dưới tán, làm cho thực vật tần dưới tán ít khi tăng trưởng lên đến 3 m ( 10 feet ). Để thích nghi với mức độ ánh sáng thấp như thế này, những thực vật ở đây thường tiến hóa với lá to hơn. Nhiều cây con mà sẽ tăng trưởng đến tầng tán chính đều nằm ở tầng dưới tán .
Tầng tán chính tại Học viện điều tra và nghiên cứu rừng Malaysia

Tầng tán chính[sửa|sửa mã nguồn]

Tầng tán chính là tầng quan trọng nhất của một khu rừng, tạo thành phần mái che cho hai tầng còn lại. Nó gồm có hầu hết những cây gỗ to nhất, thường là cao từ 30 – 45 m. Các cây thường xanh cao, lá rộng là những cây chiếm lợi thế. Những khu vực có quần thể sinh vật rậm rạp nhất thường được tìm thấy tại tầng tán chính của rừng, vì nó thường tương hỗ nhiều quần thể thực vật biểu sinh gồm có lan, cây họ dứa, rêu và địa y. Những thực vật biểu sinh này bám vào những thân và cành, nhánh của cây để lấy nước và khoáng chất từ mưa và những mảng vật chất thu được từ những cây tương hỗ. Quần thể động vật hoang dã ở đây cũng tương tự như như trên tầng trội, nhưng phong phú hơn. Người ta cho là tổng toàn bộ những loài chân khớp của tầng tán chính nhiệt đới hoàn toàn có thể lên đến 20 triệu loài. [ 17 ] Những loài khác sống ở tầng này gồm có nhiều loài chim, ví dụ điển hình như Ceratogymna elata, Hedydipna collaris, vẹt xám châu Phi, Ramphastos sulfuratus, vẹt hồng cũng như những loài động vật hoang dã khác như Ateles, Papilio antimachus, Bradypus, Potos flavus, Tamandua. [ 5 ]

Tầng trội ( Tầng vượt tán )[sửa|sửa mã nguồn]

Tầng trội có ít những cây gỗ lớn, mọc cao hơn tầng tán chính, vươn đến độ cao 45 – 55 m, mặc dầu đôi lúc một vài loài sẽ mọc cao đến 70 – 80 m. [ 16 ] [ 18 ] Ví dụ như cây Lecythis ampla. [ 19 ] Những cây này cần phải có năng lực chịu được nhiệt độ cao và gió mạnh mà hay Open ở trên tầng tán chính tại một số ít vùng. Vài loài động vật hoang dã đặc biệt quan trọng sống tại tầng này ví dụ điển hình như đại bàng rừng châu Phi, Colobus polykomos, dơi quạ lớn. [ 5 ]Tuy nhiên, sự phân tầng không phải luôn luôn rõ ràng. Các khu rừng mưa luôn đổi khác không ngừng và nhiều biến hóa ảnh hưởng tác động đến cấu trúc của rừng. Ví dụ, khi những cây tầng trội và tầng tán chính bị đổ, chúng sẽ tạo ra những khoảng chừng hở. Những khoảng chừng hở trên tầng tán chính của rừng được biết đến là rất quan trọng so với việc trồng và tăng trưởng của cây ở rừng mưa. Người ta nhìn nhận rằng khoảng chừng 75 % những loài cây tại La Selva Biological Station, Costa Rica đều nhờ vào vào những khoảng chừng hở tại tầng tán chính để nảy mầm hạt giống hay để tăng trưởng qua khỏi tiến trình cây con. [ 20 ]

Sinh thái học[sửa|sửa mã nguồn]

Hầu hết rừng mưa nhiệt đới đều nằm xung quanh hoặc gần đường xích đạo, do đó sống sót cái gọi là khí hậu xích đạo, đặc trưng bởi ba thông số kỹ thuật khí hậu chính : nhiệt độ, lượng mưa, và cường độ mùa khô. [ 21 ] Các thông số kỹ thuật khác ảnh hưởng tác động đến rừng mưa nhiệt đới là nồng độ cacbon dioxide, bức xạ mặt trời, và sự hiện hữu của nitơ. Nói chung, những kiểu khí hậu đều gồm có nhiệt độ ấm và lượng mưa hàng năm cao. Tuy nhiên, lượng mưa đa dạng và phong phú đổi khác xuyên suốt cả năm tạo nên những mùa khô và mưa riêng không liên quan gì đến nhau. Rừng mưa được phân loại bởi lượng mưa nhận được hàng năm, mà được cho phép những nhà sinh thái học xác lập được sự độc lạ trong những khu rừng mà có cấu trúc tương tự như nhau này. Theo như sự phân loại của Holdridge về hệ sinh thái nhiệt đới, rừng mưa nhiệt đới thật sự có lượng mưa hàng năm cao hơn 800 cm và nhiệt độ hàng năm cao hơn 24 độ C. Tuy nhiên, hầu hết rừng mưa nhiệt đới đồng bằng hoàn toàn có thể được phân loại là rừng mưa nhiệt đới khí ẩm, mà khác nhau về lượng mưa. Sinh thái học rừng mưa nhiệt đới – động học, cấu trúc và tính năng – rất nhạy cảm với những đổi khác về khí hậu, đặc biệt quan trọng là lượng mưa. [ 21 ] Khí hậu của những khu rừng này bị tác động ảnh hưởng bởi một dải mây gọi là Đới quy tụ liên chí tuyến ( Intertropical Convergence Zone ) nằm gần được xích đạo và được tạo nên bởi những cơn gió mậu dịch từ Bắc và Nam bán cầu. Vị trí của dải mây này biến hóa theo mùa, vận động và di chuyển về phía Bắc vào mùa hạ ở hướng Bắc và về phía Nam vào đông của hướng Bắc, hiệu quả là nó sẽ tác động ảnh hưởng đến những mùa mưa và khô tại những vùng nhiệt đới. [ 22 ] Những vùng này đã trải qua sự ấm lên mạnh với một vận tốc khoảng chừng 0.26 độ C mỗi thập kỷ, trùng khớp với hiện tượng kỳ lạ ấm lên toàn thế giới do khí thải nhà kính từ những hoạt động giải trí của con người vào bầu khí quyển. Các nghiên cứu và điều tra cũng tìm thấy rằng lượng mưa hàng năm đã giảm bớt và vùng nhiệt đới châu Á đã trải qua sự tăng cường mức độ mùa khô trong khi vùng Amazon lại không có biến hóa đáng kể nào về lượng mưa hay mùa khô. [ 21 ] Ngoài ra, hiện tượng kỳ lạ giao động thời tiết phương Nam – El Nino ( El Nino – Southern Oscillation, ENSO ) làm tăng sự đổi khác khí hậu, biến hóa lượng mưa và nhiệt độ, hậu quả là hạn hán và cường độ mùa khô tăng lên. Vì sự tăng nhiệt độ do những hoạt động giải trí của con người làm tăng mức độ và tần suất của ENSO, làm cho những khu rừng mưa nhiệt đới dễ bị tác động ảnh hưởng bởi áp lực đè nén và tăng số lượng thực vật bị chết. [ 21 ]
Ngày mở màn và hướng gió chính của gió mùa hè Tây Nam .

Các loại đất[sửa|sửa mã nguồn]

Các loại đất trong vùng nhiệt đới có tính phong phú cao và là tác dụng của sự tích hợp những biến hóa, ví dụ điển hình như khí hậu, thảm thực vật, vị trí địa hình, vật chất gốc, và tuổi của đất. [ 23 ] Hầu hết những loại đất rừng nhiệt đới đều đặc trưng bởi tính rửa trôi và nghèo chất dinh dưỡng ; tuy nhiên vẫn có 1 số ít vùng có đất phì nhiêu. Các loại đất ở khắp nơi trong rừng mưa nhiệt đới được phân loại làm hai dạng, là : đất sét đỏ ( ultisol ) và đất đỏ vàng ( oxisol ). Đất sét đỏ là loại đất bị ảnh hưởng tác động mạnh bởi thời tiết, có tính axit, thiếu vắng những chất dinh dưỡng chính ví dụ điển hình như calci và kali. Tương tự, đất đỏ vàng cũng có tính axit, truyền kiếp, thường có màu hơi đỏ, bị ảnh hưởng tác động mạnh bởi thời tiết và có tính lọc bỏ cao, tuy nhiên dễ rút nước hơn so với đất sét đỏ. Do hàm lượng sét trong đất sét đỏ khá cao, nên nước khó thấm vào và chảy ra được. Màu đỏ hung của hai loại đất là tác dụng của nhiệt độ và nhiệt độ cao tạo thành oxit sắt và nhôm, không tan được trong nước và cũng khó được những loài thực vật đồng ý .Hóa tính và lý tính của đất có tương quan ngặt nghèo với hiệu suất trên mặt đất và cấu trúc, động lực học của rừng. Các đặc thù vật lý của đất tác động ảnh hưởng đến vận tốc sửa chữa thay thế cây trong khi đặc thù hóa học ví dụ điển hình như lượng nitơ và phosphor tác động ảnh hưởng đến vận tốc tăng trưởng của rừng. [ 24 ] Các loại đất ở Đông và TT Amazon cũng như tại rừng mưa Khu vực Đông Nam Á là loại truyền kiếp, nghèo khoáng chất trong khi loại đất ở Tây Amazon ( Ecuador và Peru ) và vùng núi lửa của Costa Rica là loại đất mới và giàu khoáng chất. Năng suất chính hay việc sản xuất gỗ là cao nhất ở Tây Amazon và thấp nhất ở Đông Amazon, nơi mà có loại đất bị ảnh hưởng tác động mạnh bởi thời tiết và được phân loại là đất đỏ vàng. [ 23 ] Ngoài ra, đất ở Amazon do bị ảnh hưởng tác động mạnh bởi thời tiết, làm chúng bị thiếu những khoáng chất như Phosphor, Kali, Calci, và Magiê, mà thường là từ những nguồn đá tảng. Tuy nhiên, không phải toàn bộ rừng mưa nhiệt đới đều được tìm thấy trên đất nghèo dinh dưỡng, mà còn trên cả những bãi bồi và vùng núi lửa giàu chất dinh dưỡng nằm tại vùng đồi Andean, và vùng núi lửa ở Khu vực Đông Nam Á, châu Phi, và Trung Mỹ. [ 25 ]Đất đỏ vàng, cằn cỗi, bị tác động ảnh hưởng mạnh bởi thời tiết và có tính lọc bỏ mạnh, đã tăng trưởng trên những nền Gondwanan cổ đại. Sự phân hủy nhanh gọn bởi vi trùng ngăn cản sự tích lũy chất mùn. Nồng độ oxít sắt và nhôm bởi quy trình đá ong hóa đã tạo cho đất đỏ vàng một màu đỏ chói và nhiều lúc sinh ra lớp chất khoáng đọng ( ví dụ như Bô-xít ). Trên những nền đất mới, đặc biệt quan trọng là những nền có nguồn gốc từ núi lửa, những loại đất nhiệt đới hoàn toàn có thể khá phì nhiêu .

Tuần hoàn chất dinh dưỡng[sửa|sửa mã nguồn]

Tốc độ phân hủy cao này là tác dụng của lượng nitơ trong đất, lượng mưa, nhiệt độ cao và quần thể vi sinh vật to lớn. [ 26 ] Ngoài vi trùng và những vi sinh vật khác ra, có rất nhiều những yếu tố phân hủy khác ví dụ điển hình như nấm và mối mà cũng tương hỗ quy trình này. Sự tuần hoàn chất dinh dưỡng rất quan trọng chính do nguồn tài nguyên bên dưới lòng đất tác động ảnh hưởng đến sinh khối ở lớp đất trên và cấu trúc quần thể của rừng mưa nhiệt đới. Những loại đất này đặc trưng bởi lượng phosphor số lượng giới hạn, mà sẽ kiềm chế hiệu suất chung hay sự hấp thụ cacbon. [ 23 ] Đất có chứa những vi sinh vật hữu cơ ví dụ điển hình như vi trùng, mà sẽ phân giải xác thực vật và những vật chất hữu cơ khác thành những dạng cacbon vô cơ được sử dụng bởi thực vật, được gọi là sự phân hủy. Trong suốt quy trình phân hủy, quần thể vi sinh vật hô hấp, hấp thu khí oxy và thải ra khí cacbon. Tốc độ phân hủy hoàn toàn có thể được nhìn nhận bằng cách đo lượng oxy hấp thu. [ 26 ] Nhiệt đô và lượng mưa cao làm tăng vận tốc phân hủy, được cho phép xác thực vật phân rã nhanh gọn ở những vùng nhiệt đới, tạo ra chất dinh dưỡng mà sẽ được thực vật hấp thụ ngay lập tức trải qua nước ở mặt phẳng hay dưới lòng đất. Các kiểu hô hấp theo mùa bị ảnh hưởng tác động bởi xác thực vật và lượng mưa, lực đẩy cacbon phân hủy từ những chất trên vào đất. Tốc độ hô hấp là cao nhất vào đầu mùa mưa chính bới mùa khô trước đó làm tăng lượng xác thực vật và do đó tăng tỉ lệ chất hữu cơ bị rửa trôi vào đất. [ 26 ]
Một điểm điển hình nổi bật thường thấy ở nhiều rừng mưa nhiệt đới là bộ rễ cạn độc lạ của cây. Thay vì đâm xuyên vào lớp đất sâu hơn, rẽ cạn tạo thành một mạng lưới rễ lan rộng trên mặt đất để hấp thu chất dinh dưỡng hiệu suất cao hơn trong một thiên nhiên và môi trường nghèo chất dinh dưỡng và rất cạnh tranh đối đầu. Hầu hết những chất dinh dưỡng trong đất ở rừng mưa nhiệt đới thì tập trung chuyên sâu ở gần mặt phẳng vì thời hạn thay thế sửa chữa và sự phân hủy những chất hữu cơ, lá khá nhanh. [ 27 ] Vì vậy, rễ cạn Open tại mặt đất để cây hoàn toàn có thể tối đa hóa việc hấp thu chất dinh dưỡng và cạnh tranh đối đầu một cách dữ thế chủ động với những cây khác. Chúng cũng tương hỗ sự hút nước và trữ nước, tăng diện tích quy hoạnh mặt phẳng để trao đổi khí, tích góp xác thực vật để bổ trợ dưỡng chất. [ 27 ] Ngoài ra, những rễ này còn giảm sự xói mòn đất và tối đa hóa sự hấp thu dưỡng chất trong suốt những cơn mưa lớn bằng cách chuyển hướng dòng nước giàu dưỡng chất xuống thân cây thành những dòng nhỏ hơn, cùng lúc đó hoạt động giải trí như một lá chắn bảo vệ cây khỏi những dòng chảy trên mặt đất. Diện tích mặt phẳng lớn do những rễ này tạo ra cũng giúp tạo sự chống đỡ và độ không thay đổi cho cây trong rừng mưa, mà thường tăng trưởng lên đến độ cao đáng kể. Độ không thay đổi bổ trợ này được cho phép cây chịu đựng được những tác động ảnh hưởng của những cơn bão khắc nghiệt, do đó làm giảm sự gãy đổ cây. [ 27 ]

Sự tiếp nối đuôi nhau trong rừng[sửa|sửa mã nguồn]

Sự nối tiếp là một quá trình sinh thái thay đổi cấu trúc quần thể sinh vật theo thời gian để hướng tới một cấu trúc quần thể ổn định, đa dạng hơn sau một sự xáo trộn ban đầu. Sự xáo trộn ban đầu thì thường là một hiện tượng tự nhiên hoặc sự kiện do con người gây ra. Những sự xáo trộn tự nhiên bao gồm: bão, núi lửa phun trào, sự di chuyển của sông ngòi hoặc chỉ đơn giản như cây gãy tạo nên khoảng hỡ trong rừng. Trong rừng mưa nhiệt đới, những sự xáo trộn tự nhiên giống nhau này đã được lưu rõ trong các di chỉ hóa thạch, và được tin là có ảnh hưởng tích cực đến sự hình thành loài và sự đặc hữu.

Nam và Trung Mỹ[sửa|sửa mã nguồn]

  • Rừng mưa Congo
  • Rừng mưa Ituri
  • Rừng Kilum – Ijim
  • Rừng đồng bằng Madagascar
  • Rừng mưa Harapan

Lục địa châu úc và châu Đại Dương[sửa|sửa mã nguồn]

  • Rừng mưa Daintree
  • Rừng mưa nhiệt đới Hawai

Đa dạng sinh học và sự hình thành loài[sửa|sửa mã nguồn]

Rừng mưa nhiệt đới cho thấy sự phong phú lớn về những chủng loài động thực vật. Nguồn gốc của sự hình thành loài đáng nhớ này vẫn còn là một vướng mắc trong giới khoa học và sinh thái học nhiều năm liền. Nhiều thuyết đã được tăng trưởng nhằm mục đích lý giải tại sao và như thế nào mà những khu rừng nhiệt đới lại hoàn toàn có thể phong phú đến thế .

Sự cạnh tranh đối đầu giữa những loài[sửa|sửa mã nguồn]

Sự cạnh tranh đối đầu giữa những loài là tác dụng từ tỷ lệ cao của những chủng loài với môi trường tự nhiên sống giống nhau trong vùng nhiệt đới và nguồn sống bị số lượng giới hạn. Loài nào ” thua ” khi cạnh tranh đối đầu hoàn toàn có thể trở nên tuyệt chủng hoặc phải tìm môi trường tự nhiên sống khác. Cạnh tranh trực tiếp thường sẽ dẫn đến việc một loài chiếm lợi thế một loài khác nhờ vài thuận tiện, sau cuối đẩy loài kia vào chỗ tuyệt chủng. Sự ngăn cách môi trường tự nhiên sống là một lựa chọn khác. Đây là ngăn cách và hạn chế nguồn sống thiết yếu bằng cách tận dụng những nơi ở, nguồn thực phẩm, bụi rậm khác nhau hay sự khác nhau về hành vi nói chung. Một loài với cùng một loại thực phẩm nhưng số lần ăn khác hẳn cũng là một ví dụ của sự ngăn cách thiên nhiên và môi trường sống .

Vùng trú ẩn kỷ Pleistocene[sửa|sửa mã nguồn]

Thuyết về vùng trú ẩn kỷ Pleistocene được phát triển bởi Jurgen Haffer vào năm 1969 với bài báo Sự hình thành loài chim rừng Amazon. Haffer đề xuất giải thích cho sự hình thành loài là sản phẩm của các mảng rừng mưa bị chia cắt bởi sự co giãn của các thảm thực vật không phải rừng trong suốt kỷ băng hà cuối cùng. Ông gọi khu vực những mảng rừng mưa này là nơi trú ẩn và bên trong những mảng này, sự hình thành loài tách biệt xảy ra. Với sự chấm dứt của kỷ băng hà và độ ẩm khí quyển tăng lên, rừng mưa bắt đầu mở rộng và những nơi trú ẩn liên kết lại với nhau.[28] Thuyết này là mục tiêu của những cuộc trnh cãi. Các nhà khoa học vẫn còn hoài nghi rằng thuyết này có xác thực hay không. Cá bằng chứng di truyền đề xuất rằng sự hình thành loài đã xảy ra trong sự sắp xếp nhóm nhất định từ 1 – 2 triệu năm trước, sớm hơn kỷ Pleistocene.[29]

Không gian của con người[sửa|sửa mã nguồn]

Nơi sinh sống[sửa|sửa mã nguồn]

Rừng mưa nhiệt đới đã che chở cho con người trong nhiều thiên niên kỷ, như những bộ tộc da đỏ ở Nam Mỹ và Trung Mỹ, những người mà thuộc về Thổ dân châu Mỹ, người Pygmy Congo ở Trung Phi, và vài bộ tộc ở Khu vực Đông Nam Á như người Dayak và Penan ở Borneo. [ 30 ] Nguồn thực phẩm trong rừng phân tán nhiều do sự đa dạng sinh học cao và những chỗ mà có thực phẩm lại thường nằm ở tầng tán chính, yên cầu nguồn năng lượng đáng kể để hoàn toàn có thể lấy được. Vài nhóm người săn bắt – hái lượm khai thác rừng mưa theo mùa nhưng sống hầu hết ở vùng xa-van kế cận và thiên nhiên và môi trường rừng thoáng ở ngoài, nơi mà nguồn thực phẩm nhiều mẫu mã hơn. Những bộ tộc khác được diễn đạt là những người sống trong rừng mưa, săn bắn hái lượm và vẫn liên tục sống theo nhóm lớn, trao đổi những vật phẩm có giá trị cao từ rừng ví dụ điển hình như da thú, lông vũ, và mật ong với những nông dân sống bên ngoài rừng. [ 30 ]
Các thành viên trong một bộ lạc sống tách biệt tại bang Acre Brazil năm 2009 .Rất nhiều thổ dân sống bên trong rừng mưa và săn bắn hái lượm, hoặc liên tục sống kiểu làm nông quy mô nhỏ bán thời hạn, phụ thêm vào những nhóm lớn bằng cách trao đổi đổi những vật phẩm có giá trị cao từ rừng ví dụ điển hình như da thú, lông vũ, và mật ong với những nông dân sống bên ngoài rừng. [ 30 ] [ 31 ] Họ đã sống trong rừng mưa hơn mười nghìn năm và vẫn hay lẩn tránh nên gần đây mới có vài bộ tộc được phát hiện. [ 31 ] Những thổ dân này đang bị rình rập đe dọa nghiêm trọng bởi những người đốn gỗ để tìm những loại gỗ cứng nhiệt đới lâu năm như Ipe, Cumaru và Wenge, hay bởi những nông dân mà muốn lan rộng ra đất đai để nuôi gia súc lấy thịt và trồng đậu nành xuất khẩu làm thức ăn gia súc sang Châu Âu và Trung Quốc. [ 31 ] [ 32 ] [ 33 ] [ 34 ] Ngày 18 tháng 1 năm 2007, quỹ FUNAI báo cáo giải trình rằng họ đã xác nhận sự hiện hữu của 67 bộ tộc sống tách biệt ở Brazil, tăng lên từ 40 vào năm 2005. Với việc bổ trợ này, Brazil đã bắt kịp hòn đảo New Guinea, trở thành vương quốc có số bộ tộc sống cách biệt lớn nhất. [ 35 ] Tỉnh Irian Jaya hay Tây Papua tại hòn đảo New Guinea là nhà của khoảng chừng 44 nhóm bộ tộc sống cách biệt. [ 36 ]

Người Pygmy là những nhóm người săn bắn – hái lượm sống ở các rừng mưa tại xích đạo, nổi bật bởi chiều cao cơ thể thấp (trung bình là dưới 1m50, hay 59 inch). Trong các nhóm người này có người Efe, Aka, Twa, Baka và người Mbuti ở Trung Phi. Tuy nhiên, từ pygmy được xem là có hàm ý xấu khi nói chung hết các bộ tộc mà không có tên riêng.[37]

Một vài nhóm thổ dân châu Mỹ đáng chú ý quan tâm, hay còn gọi là Amerindian, gồm có người Huaorani, Yanomamo, và Kayapo ở lưu vực Amazon. Hệ thống nông nghiệp truyền thống cuội nguồn của những bộ tộc ở Amazon thường là du canh du cư ( cũng được biết là chặt-và-đốt hay luân phiên ) và được xem là tác động ảnh hưởng vô hại. [ 38 ] [ 39 ] Thật sự, khi nhìn vào mức độ của những mảnh đất trồng luân phiên cá thể thì vài kiểu canh tác lại được xem là có lợi. Ví dụ, việc sử dụng những cây chịu bóng và đất bỏ phí đều giúp bảo tồn những chất hữu cơ trong đất, là một tác nhân then chốt trong việc duy trì sự phì nhiêu của đất trồng ở những nơi mà đất bị ảnh hưởng tác động mạnh bởi thời tiết và có tính rửa trôi cao tại Amazon. [ 40 ]Có sự phong phú về người sống trong rừng tại châu Á, gồm có người Lumad ở Philippnes và người Penan, Dayak ở Borneo. Những người Dayak là nhóm người đặc biệt quan trọng đáng quan tâm vì họ nổi tiếng bởi truyền thống lịch sử săn đầu người. Đầu người sống được nhu yếu để thực thi những nghi lễ nhất định ví dụ điển hình như Iban ” kenyalang ” và Kenyah ” mamat “. [ 41 ] Những người Pygmy sống ở Khu vực Đông Nam Á, nằm trong số những bộ tộc khác, cũng được gọi là ” Negrito ” .

Các nguồn tài nguyên[sửa|sửa mã nguồn]

Nông sản và gia vị trồng trọt[sửa|sửa mã nguồn]

Khoai, cafe, cacao, chuối, xoài, đu đủ, mắc-ca, bơ, và mía đều bắt nguồn từ rừng mưa nhiệt đới và vẫn được trồng đa phần tại những đồn điền trên những vùng mà trước đó là rừng mưa nhiệt đới. Vào giữa những năm 1980 và 1990, 40 triệu tấn chuối đã được tiêu thụ trên toàn thế giới mỗi năm, cùng với 13 triệu tấn xoài. Cà phê xuất khẩu từ Trung Mỹ đáng giá 3 triệu USD vào năm 1970. Rất nhiều cây biến hóa di truyền đã được sử dụng để tránh thiệt hại bởi những loài gây hại vẫn được chuyển hóa từ những nguồn có sẵn tính đề kháng trong tự nhiên. Rừng mưa nhiệt đới đã cung ứng 250 loại quả trồng được, so với chỉ 20 giống từ rừng ôn đới. Chỉ riêng những khu rừng ở New Guinea đã có 251 loài cây với quả ăn được, mà chỉ mới có 43 loài được trồng thoáng đãng trước năm 1985. [ 42 ]

Thương Mại Dịch Vụ sinh thái xanh[sửa|sửa mã nguồn]

Ngoài những hình thức sử dụng khai thác rừng mưa ra, cũng có những hình thức sử dụng không khai thác mà thường được tóm tắt là dịch vụ sinh thái xanh. Rừng mưa đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự đa dạng sinh học, cô lập là trữ cac bon, điều hòa khí hậu toàn thế giới, trấn áp dịch bệnh, và sự thụ phấn. [ 43 ]
Dù rằng có những ảnh hưởng tác động xấu đi của du lịch trong rừng mưa nhiệt đới, vẫn có một vài ảnh hưởng tác động tích cực quan trọngTrong những năm gần đây du lịch sinh thái xanh ở những vùng nhiệt đới đã tăng lên. Trong khi rừng mưa đang trở nên hiếm dần, mọi người tìm đến những vương quốc mà vẫn còn môi trường tự nhiên sống phong phú này. Người dân địa phương được hưởng lợi từ những nguồn thu nhập thêm bởi những hành khách, cũng như những khu vực mà cho thấy được sự mê hoặc đến khách du lịch cũng thường được bảo tồn. Du lịch sinh thí hoàn toàn có thể là một sự khuyến khích cho việc bảo tồn, đặc biệt quan trọng là nó sẽ kích hoạt đổi khác kinh tế tài chính một cách tích cực. [ 44 ] Du lịch sinh thái xanh hoàn toàn có thể gồm có rất nhiều hoạt động giải trí như những tour ngắm động vật hoang dã, quang cảnh rừng và kể cả những hoạt động giải trí văn hóa truyền thống và làng mạc của người bản xứ. Nếu những hoạt động giải trí này được triển khai hài hòa và hợp lý thì hoàn toàn có thể làm lợi cho cả người dân địa phương và quần xã động thực vật hiện tại .Phát triển du lịch giúp tăng trưởng kinh tế tài chính, doanh thu sẽ tập trung chuyên sâu vào việc bảo vệ thiên nhiên và môi trường sống. Du lịch hoàn toàn có thể góp phần trực tiếp vào việc bảo tồn những khu vực và môi trường tự nhiên sống nhạy cảm. Lợi nhuận từ tiền thu phí vào khu vui chơi giải trí công viên và những nguồn tương tụ hoàn toàn có thể được sử dụng đặc biệt quan trọng nhằm mục đích chi trả cho việc bảo vệ và quản trị những khu vực nhạy cảm về môi trường tự nhiên. Lợi nhuận từ tiền thuế và du lịch hoàn toàn có thể là sự động viên chính quyền sở tại góp phần cho việc bảo vệ rừng .Du lịch cũng có tiềm năng tăng thêm sự chăm sóc của hội đồng về môi trường tự nhiên và nhận thức về những yếu tố thiên nhiên và môi trường khi mà nó đưa mọi người đến gần với thiên nhiên và môi trường hơn. Những sự chăm sóc đặc biệt quan trọng này hoàn toàn có thể đem lại những hành vi có ý thức về môi trường tự nhiên. Du lịch cũng có ảnh hưởng tác động tích cực với những nỗ lực bảo tồn và bảo vệ động vật hoang dã hoang dã, đáng quan tâm là ở châu Phi và cũng ở Nam Mỹ, châu Á, châu Úc, và Nam Thái Bình Dương. [ 45 ]

Các mối rình rập đe dọa[sửa|sửa mã nguồn]

Khai thác mỏ quặng[sửa|sửa mã nguồn]

Mỏ Ok Tedi ở Tây Nam Papua New GuineaCác mỏ quặng sắt kẽm kim loại quý và hiếm ( vàng, bạc, coltan ) và nguyên vật liệu hóa thạch ( dầu và khí vạn vật thiên nhiên ) Open bên dưới rừng mưa trên toàn thế giới. Những nguồn tài nguyên này rất quan trọng so với sự tăng trưởng của vương quốc và việc khai thác chùng thường ưu tiên để khuyến khích tăng trưởng kinh tế tài chính. Khai thác mỏ quặng hoàn toàn có thể cần lan rộng ra đất rất lớn, trực tiếp gây ra sự phá rừng. Tại Ghana, một vương quốc ở Tây Phi, sự phá rừng vì hoạt động giải trí khai thác mỏ quặng trong hàng thập kỷ đã hủy hoại và chỉ còn để lại khoảng chừng 12 % diện tích quy hoạnh rừng mưa nguyên sinh. [ 46 ]

Chuyển đất nông nghiệp[sửa|sửa mã nguồn]

Với sự tăng trưởng của nông nghiệp, con người đã hoàn toàn có thể dọn quang những mảng rừng mưa để sản xuất mùa màng, chuyển thành đất nông trại mở. Tuy nhiên, những người này vẫn tìm thực phẩm từ những mảnh đất trồng trong rừng là chính, [ 30 ] [ 47 ] săn bắn và nuôi gia súc trong rừng để bổ trợ thêm. Vấn đề phát sinh là nhu yếu của những người nông dân độc lập cần nuôi sống mái ấm gia đình và những nhu yếu của cả thế giới. Chuyện này vẫn chưa tiến triển mấy vì không có kế hoạch nào được đề ra nhằm mục đích tương hỗ những bên. [ 48 ]

Làm nông trên đất đã từng là rừng trước đó cũng không phải là không có khó khăn. Các loại đất rừng mưa thường mỏng và dễ bị rửa trôi đi nhiều loại khoáng chất, và những cơn mưa lớn có thể nhanh chóng làm trôi đi từ những vùng mà được dọn quang để trồng trọt. Những bộ tộc chẳng hạn Yanomamo ở Amazon tận dụng phương pháp chặt-và-đốt nhằm vượt qua giới hạn này và giúp họ tiến sâu hơn vào những chỗ mà trước đó là môi trường rừng mưa. Tuy nhiên, họ không phải là những người sống trong rừng mưa,[30][47] mà thường sống trên đất trồng lấn vào rừng mưa. Khoảng 90% khẩu phần ăn tiêu biểu của người Yanomamo là từ các cây trồng được.[47]

Một số hoạt động giải trí đã được triển khai bằng cách để đất trống cho rừng thứ cấp tăng trưởng và hồi sinh đất. [ 49 ] Những hoạt động giải trí có lợi như hồi sinh đất và bảo tồn hoàn toàn có thể có ích cho những nông dân và được cho phép sản xuất tốt hơn trên những mảnh đất trồng nhỏ .
Các vùng nhiệt đới đóng vai trò quan trọng trong việc giảm cacbon dioxide khí quyển. Các vùng nhiệt đới ( điển hình nổi bật nhất là rừng mưa Amazon ) được gọi là những ” bồn chứa cacbon “. Vì là tác nhân làm giảm cacbon và là nơi trữ cacbon, khí metan từ đất, nên khi rừng bị hủy hoại sẽ làm tăng sự giữ bức xạ nguồn năng lượng trên Trái Đất và những loại khí ở khí quyển. Sự biến hóa khí hậu tăng lên đáng kể là do sự diệt trừ những khu rừng mưa. Một sự mô phỏng đã được thực thi khi mà hàng loạt rừng mưa ở châu Phi bị xóa sạch. Kết quả là nhiệt độ khí quyển tăng lên từ 2.5 đến 5 độ C. [ 50 ]
Các nỗ lực nhằm mục đích bảo vệ và bảo tồn môi trường tự nhiên sống trong rừng mưa nhiệt đới rất phong phú và lan rộng nhanh. Việc bảo tồn rừng mưa nhiệt đới gồm có từ việc bảo tồn môi trường tự nhiên sống ngặt nghèo đến việc tìm kiếm những chiêu thức quản trị hiệu qua cho những người sống trong những rừng mưa nhiệt đới. Chính sách thế giới cũng đưa vào một chương trình tương hỗ thị trường gọi là ” Reducing Emissions from Deforestation và Forest Degradation ” ( REDD ) cho những công ty và chính quyền sở tại để giảm lượng cacbon thải ra trải qua sự góp vốn đầu tư kinh tế tài chính và việc bảo tồn rừng mưa. [ 51 ]

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Related Articles

Responses

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *